Handelsmacht is vooral een regionaal fenomeen

Waarom is Zuid-Afrika voor Amerikaans Samoa de belangrijkste handelspartner, of de Verenigde Staten voor Tsjaad? Ik heb geen idee, maar het prikkelt mijn fantasie. En zou het grote handelsbelang van Rusland voor Griekenland soms te maken hebben met het orthodoxe geloof dat de meeste mensen in beide landen aanhangen?

Deze gedachten spelen vanmiddag door mijn hoofd na het zien van enkele kaarten van de wereld van een zekere David Yanofski op de website van Quartz. Yanofski heeft cijfers van het International Trade Center op een rij gezet om te kijken wie nu eigenlijk de belangrijkste handelspartner van de landen in de wereld zijn. Hij concludeert – weinig verrassend – dat buurlanden doorgaans de meeste handel met elkaar drijven. Zo is voor Estland Finland het belangrijkst, Duitsland voor Nederland en Israël voor Palestina.

Daarnaast blijkt dat enkele landen er bovenuit springen als handelsland. Ook dit zijn de usual suspects. Zo domineert Duitsland de in- en uitvoer in Europa, terwijl Rusland dat doet in (een deel van) zijn oude Europese Sovjet-invloedssfeer. Zuid-Afrika is duidelijk een grootmacht op zijn eigen continent.

De VS zijn behalve voor de buurlanden Canada en Mexico voor nog 42 landen de belangrijkste handelspartner, maar ook hier geldt dat de Amerikanen vooral in de eigen achtertuin de toon zet. Welbeschouwd is er maar één land dat mondiaal een doorslaggevende rol speelt, namelijk China. Dat land is voor 35 landen de belangrijkste handelspartner. Dat zijn overigens vrijwel allemaal grondstofproducenten.

Afbeelding

Loont het nog wel te beleggen in opkomende landen?

Zoek je groei, dan moet je naar de opkomende markten. Beleggers en investeerders zouden wel gek zijn als ze nog langer menen voort te moeten modderen in de volledig verzadigde ontwikkelde wereld, klinkt het vaak.

Veelal worden daarbij recente groeipercentages geëxtrapoleerd om duidelijk te maken dat de economieën van China, India en Brazilië over tien of twintig jaar ruim groter zijn dan de Amerikaanse.

Maar hoe realistisch zijn die verhalen eigenlijk? De economen Joshua McCallum en Gianluca Moretti van UBS leggen in een recente nieuwsbrief de vinger op de zere plek:

 ‘Like so many other things that the market ‘knows’, this is not based on a detailed study of the long-run data. Rather, the knowledge is based on recent memory.’

McCallum en Moretti wijzen er fijntjes op dat de ‘outperformance’ van de opkomende markten niet al decennia bestaat. Nee, pas vanaf 2003 groeien deze markten substantieel harder dan de ontwikkelde landen. In de jaren tachtig en negentig ging het echt gelijk op.

Image

Lees verder

Europa heeft het nog altijd

Veel is nog onzeker in het Oekraïne van na de val van Victor Janoekovitsj, maar twee dingen zijn volgens mij glashelder.

Zo is duidelijk dat als het land inderdaad voor Europa en de hulp van het IMF kiest, het draconische hervormingen wacht, maatregelen van het soort waar de Grieken vermoedelijk nog een puntje aan kunnen zuigen. Het doel zal zijn om de roofridders die het land nu nog uitzuigen, een kopje kleiner te maken. Er zal een gezonde economie opgetuigd worden die de concurrentie op de wereldmarkt aan kan. Maar voor het zo ver is, zijn de Oekraïners jaren verder.

Het beloofde land

Dat ze zich niet door de miljardenhulp uit Moskou lieten paaien en voor de gemakkelijke oplossing kozen, maakt bovendien duidelijk dat Europa nog altijd een lonkend perspectief is. Weliswaar heeft de Europese schuldencrisis een flinke wissel getrokken op het aanzien van Europa, maar voor niet-Europeanen is het nog steeds het beloofde land is. Voor de meeste Oekraïners is het Russische alternatief vooral een bedreiging en geen model.

Lees verder

Geld maken met koper, op z’n Chinees

China heeft in januari recordhoeveelheden koper en ijzererts geïmporteerd, zo bleek afgelopen week. Goed nieuws zou je zeggen. Als er veel nieuwe huizen, fabrieken en spoorlijnen worden gebouwd, zijn er veel bouwmaterialen nodig. Dus als de Chinezen die op grote schaal invoeren, wijst dat op groei.

kopermijn_cb

Color Box

Naïef als ik was, dacht ik altijd dat het inderdaad zo zat. Ik vond het zelfs niet eens opmerkelijk dat de koperimport in de eerste maand van dit jaar maar liefst 63% boven het niveau van januari 2013 is uitgekomen en niet minder dan 21% groter was dan in december. Het biedt weer eens wat tegenwicht voor die verhalen over een Chinese groeivertraging, bedacht ik me gisteren nog.

Maar toen kwam ik intrigerende berichten tegen op FT Alphaville, Reuters en Mining.com. Als ik die mag geloven, is de Chinese vraag naar koper en ijzererts grotendeels losgezongen van de reële economie en moet ze inmiddels als een uiting van de volkomen uit de hand lopende kredietverlening worden gezien.

Lees verder

De economie van seks

Seks verkoopt. Meer woorden wilde hij er niet aan vuil maken. Maar het filmpje dat ‘twittereconoom‘ Lukas Daalder gisteren had opgenomen in zijn dagelijkse ‘best of the web’, is serieuzer dan je vermoedelijk verwacht, maar wel zo leuk.

De vraag die centraal staat is waarom relaties lastiger lijken, er steeds minder getrouwd wordt, op veel latere leeftijd en er tegelijkertijd steeds groter bedragen omgaan in de ‘dating industry’. De aanpak? Economie.

‘Lets think about sex as an exchange where each person gives the other something of themselves. It might appear at face value that they’re giving the same thing: intimate access to eachothers bodies. But there’s more going on here then meets the eye…’

Het komt erop neer dat de anticonceptiepil de verhoudingen van vraag en aanbod op de seks markt voorgoed heeft gewijzigd, en wel in het voordeel van de man. ‘Men know that sex is cheap these days, if they know where to look.’ De Dolle Mina’s en hun ‘baas in eigen buik’ hebben bij nader inzien de strijd toch niet in hun voordeel beslecht.

Oké genoeg zo, time for a crash course on the economics of sex:

De lange rente kan heus nog veel verder omlaag

Intrigerend nieuws vanmorgen van het Agentschap. Probleemloos heeft de Nederlandse Staat €3,7 mrd opgehaald met een nieuwe langlopende lening die pas in 2047 wordt afgelost.

Door zo lang te lenen legt de Staat de huidige historisch lage rente vast. Beleggers nemen tot halverwege deze eeuw genoegen met een jaarlijkse coupon van 2,75%. De keerzijde is alleen dat de Staat niet kan profiteren als de marktrentes verder dalen.

Neerwaarts potentieel

Achteraf gezien is het om die reden misschien niet zo slim geweest om de vorige dertigjarige lening – de obligatie die in 2042 expireert – voor 3,75% in de markt te zetten, of de dertigjarige van 1993 tegen een vergoeding van 7,5%.

NL 30 jarig

Duidelijk is natuurlijk dat de huidige rente voor onze begrippen erg laag is en dat er niet zo heel veel neerwaarts potentieel meer is. Daarbij komt dat een flink deel van de daling van het rentepeil van de laatste jaren te danken is aan de financiële fragmentatie van de eurozone. Uit angst voor het einde van de muntunie zijn er vele honderden miljarden euro’s uit perifere landen als Spanje en Italië weggestroomd op zoek naar een bestemming in de relatief veilige Noord-Europese havens. Dat drukte hier de rente.

Nu het er in toenemende mate naar uitziet dat perifeer Europa het lek boven heeft, valt te verwachten dat de kapitaalstroom weer omkeert. Dat zou dan voor opwaartse druk onder de Nederlandse rente zorgen.

Is het dan niet een goed idee om nu – in navolging van bijvoorbeeld de Britten – ultralange leningen in de markt te zetten? Wat te denken van een honderdjarige lening, of eventueel zelfs eeuwigdurende leningen zoals we ten tijde van de Republiek deden?

Geen alternatief

In de 17de en 18de eeuw was niemand geïnteresseerd in aflossingen. Sterker, als overheden daartoe wilden overgaan, was niemand er blij mee. Er waren destijds nauwelijks andere simpele en veilige beleggingsmogelijkheden, dus waar moest je met je geld heen als de provincie besloot schuld af te lossen?

Dat probleem dreigt echter ook nu weer. Als het de Europese beleidsmakers menens is met ‘Maastricht’ en ze een soort stappenplan aannemen waarbij de eurolanden hun staatsschulden reduceren tot de beoogde 60%, dan krijgen beleggers al gauw zo’n € 3500 mrd teruggestort. Voor zo veel geld is geen bestemming te vinden. Vermoedelijk zal een deel worden geherinvesteerd in risicovolle beleggingen als aandelen, vastgoed en wellicht in opkomende landen. Maar een groot deel zal ongetwijfeld in de obligatiemarkt blijven. Een lager aanbod bij een toenemende vraag betekent volgens het marktprincipe dat de prijs omhoog gaat en op de obligatiemarkt uit zich dat in een lagere rente.

In Japan, waar iedereen zich suf spaart met uitzondering van de overheid, blijkt wat dit voor de lange rente betekent. Een lening met een looptijd van dertig jaar doet daar slechts 1,6%. Kortom: laten we als Nederland nog even wachten met het vastleggen van de huidige rente.

Japan 30 jarig

Hoog tijd voor Freddy Heineken’s Eurotopia

Het ziet ernaar uit dat de kiezer bij de Europese verkiezingen in mei massaal ‘tegen’ gaat stemmen. Alles wat naar Europa riekt, naar gezamenlijk uit de crisis komen, naar ‘Brussel’ als superstaat kan rekenen op een afstraffing. De Wildersen, Baudets en Farages met hun ‘weg met de euro’ en ‘hekken om ons eigen land’ gaan winnen, net zoals de Zwitsers er geen been in zagen een xenofoob voorstel te steunen.

Er is een hoop onvrede met Europa. De boosheid over hoeveel aardbeien er in een jampot moeten, maar ook over de ondemocratische en ondoorzichtige wijze waarop de crisis is aangepakt, is wijdverspreid. En juist omdat de verkiezingen tamelijk ongevaarlijk zijn – het Europees Parlement heeft toch weinig in de melk te brokkelen – zal de neiging om de boosheid te uiten in een anti-stem vermoedelijk groot zijn.

Samen meespelen

Ondertussen geloof ik er geen snars van dat Europeanen zich werkelijk zo graag achter hun eigen dijken willen terugtrekken. Neem de Schotten. Die willen graag onafhankelijk worden van Londen, maar niemand wil de Europese Unie verlaten en voor de vrijheidslievende Catalanen geldt hetzelfde. Diep in hun hart weten alle Europeanen dat Europese samenwerking cruciaal is om mondiaal mee te kunnen blijven spelen.

Wat we volgens mij zien is een divergentie in het denken van de gemiddelde Europeaan. Enerzijds wil hij dat zijn eigen regio versterkt wordt, maar aan de andere kant kiest hij tegelijkertijd ook voor een sterker Europa om de mondiale uitdagingen beter aan te kunnen.Maar dan wel een democratisch Europa dat naar de burgers luistert graag.

Heineken

Dus voordat Commissievoorzitter José Manuel Barroso de Schotten meent te moeten waarschuwen dat ze er niet voetstoots van mogen uitgaan binnen de EU te kunnen blijven, zou hij er mijns inziens goed aan doen om zich eens met zijn beleidmakers in Brussel te buigen over een nieuwe politieke architectuur. Zelf denk ik dan onmiddellijk aan een oud idee van Freddy Heineken: Eurotopia.

De biermagnaat pleitte in 1992, het jaar van ‘Maastricht’ voor een nieuwe indeling van de Europese Unie, met als doel een echte Verenigde Staten van Europa te creëren. Samen met de historici Henk Wesseling en Wim van den Doel tekende hij de kaart van Europa opnieuw in.


Bron: Wikipedia

Belangrijk uitgangspunt was de overtuiging dat Europa niet regeerbaar zou zijn zolang de grote verschillen in macht tussen de lidstaten zouden blijven bestaan. En dus koos hij voor een opdeling van Europa in gebieden met een ‘menselijke maat’, regio’s met tussen de vijf en de tien miljoen inwoners die een gezamenlijke historie, cultuur en taal deelden, om zo min mogelijk fricties te veroorzaken.

Hij kwam zo op 75 regio’s (of staten) die ieder hun eigen afgevaardigde(n) voor het Europees Parlement zouden kiezen. Ondertussen zou onder het motto ‘small is beautiful’ het bestuur in de deelstaten efficiënt kunnen worden ingericht.

Politieke integratie

Zo creëer je dus het beste van twee werelden. Schotten, Catalanen en bijvoorbeeld Hollanders kunnen zelf (volgens het subsidiariteitsbeginsel) de dingen doen die ze willen doen, terwijl Brussel het belang van alle Europeanen behartigt. Dit allemaal zonder een Europese Raad, die vaak precies doet wat de grote landen Duitsland en Frankrijk willen.

Europa is uit de crisis gekomen. De economie is gered – weliswaar niet al te democratisch maar dat kon even niet anders – nu is het tijd om de verregaande integratie ook politiek uit te werken. Mijn idee is om naar een federale staat te werken, maar dan wel een à la Freddy Heineken’s Eurotopia.

Proost alvast.