De gevaren van financiële oorlogvoering

Collega Taco Mulder stuurde me gisteren een link naar een artikel dat zijn oudste zoon Nicholas heeft geschreven: The Perils of Financial Warfare, een stuk waarin hij laat zien dat economische sancties vaker niet dan wel effect sorteren.

We moeten niet denken dat we de Russen gemakkelijk op de knieën krijgen door ze de financiële duimschroeven aan te draaien, concludeert Nicholas, een student aan King’s College in Cambridge (hetzelfde college waar ooit John Maynard Keynes en Alan Turing aan verbonden waren), nadat hij de lezer op speelse wijze door een eeuw aan ‘financiële oorlogvoering’ heeft geleid.

‘War remains an even more blunt, costly and reprehensible way of achieving one’s objectives than sanctions. But we should not delude ourselves into thinking that we can solve the messy problems of politics and escape the uncomfortable compromises of diplomacy by deploying sanctions that are clean, quick, and restricted. Sanctions are usually none of the three; they are tortuous to implement, can take a long time to take effect and almost always produce unintended spillover effects.’

Volgens Nicholas is juist Rusland een lastig land om het mes op de keel te zetten. Vanwege zijn grootte en verbondenheid met de rest van de wereld is het bijkans onmogelijk om het land te isoleren, zoals dat wel met Iran, Noord-Korea of Syrië kan. We doen onszelf er al te gemakkelijk erg veel pijn mee.

Persoonlijk denk ik dat Rusland juist een ideaal land is om economisch aan te pakken, omdat het land vele malen afhankelijker is van ons dan wij van hen. We hoeven zelfs nauwelijks wat te doen en het wordt al erg pijnlijk voor ze. Omdat ze nooit een eigen kapitaalmarkt hebben weten op te tuigen, kunnen we ze met enkele gerichte maatregelen met een ‘credit crunch’ opzadelen en stort de economie in.

Maar genoeg over mijn ideeën. Lees die van Nicholas, die zijn zeker niet minder boeiend.

Welke ideologie gaat er achter Poetin’s acties schuil?

De duimschroeven worden verder aangedraaid. De G7 heeft besloten om de sancties tegen Rusland uit te breiden. De uitkomst staat volgens mij vast, namelijk dat de Russische economie een geweldige optater krijgt. Maar president Vladimir Poetin lijkt er zijn schouders over op te halen.

AfbeeldingIk vraag me al enige tijd af hoe dat toch kan. Die Poetin is echt geen domme man. Hij weet donders goed hoe scheef de economische verhoudingen in de afgelopen decennia zijn geworden.

Credit crunch

Het Westen krijgt zeker problemen als de confrontatie leidt tot het dichtdraaien van de gaskraan – een onwaarschijnlijk scenario aangezien zelfs de Sovjet nooit zo ver zijn gegaan – maar zelfs als het zo ver komt, zijn die te overzien. Andersom kan het Westen de Russische economie letterlijk de nek omdraaien. Nu al gaat die door de ontstane ‘credit crunch’ door het putje.  Nu roomt Poetin met de kliek die hij om zich heen heeft verzamelt, graag een flink deel van de economie af. Spoedig valt er echter niet veel meer af te romen, dus wat waarom bindt hij niet een beetje in?

Lees verder

Waar gaat het Europese geld heen?

Wellicht zie ik iets heel voor de hand liggend over het hoofd, maar ik begin me zo langzamerhand af te vragen wat er met ons geld gebeurt. Waar gaat het Europese kapitaal heen?

Wat is dit voor vraag, hoor ik u denken. Hét verhaal van het afgelopen twee jaar is toch dat kapitaal juist naar Europa stroomt? Wel, dat kan slechts een deel van het plaatje zijn.

Het is inderdaad zo dat Europa weer populair is onder internationale beleggers en investeerders. De omslag kwam in de zomer van 2012 toen de ECB zich ontpopte als een heuse ‘lender of last resort’ en daarmee de angel uit de Europese schuldencrisis haalde. Vervolgens werd het enthousiasme een jaar geleden verder aangewakkerd door de Federal Reserve. Sinds die centrale bank liet weten van plan te zijn om de geldkraan dicht te draaien, werd namelijk duidelijk dat de opkomende landen veel risicovoller zijn dan lang was aangenomen. Sindsdien halen beleggers hun geld uit landen als Brazilië, Turkije, India, Zuid-Afrika en Indonesië (‘the Fragile Five‘) om het vooral in perifeer Europa uit te zetten, zo klinkt het in de markt.

Lees verder

Wie steekt nu eigenlijk zijn kop in het zand?

Coen Teulings, voormalig directeur van het Centraal Planbureau, deelde woensdag in zijn column in NRC Handelsblad een flinke sneer uit naar het FD. Uit het hoofdredactioneel commentaar van twee dagen eerder zou blijken dat wij – aangezien ik hoogstpersoonlijk de hoofdredactie had ingefluisterd schrijf ik hier ‘wij’ – er weinig van begrijpen.

Teulings begint zijn stuk met een diskwalificatie van de hele financiële pers. Nederland heeft de crisis vele malen dieper gemaakt dan nodig was en de pers stond erbij en keek ernaar, aldus de econoom. Den Haag heeft consequent de aanbevelingen van het IMF in de wind geslagen door alleen maar harder te bezuinigen in plaats van de teugels te laten vieren. ‘Waarom is er niemand afgereisd naar het IMF om te vragen hoe dat dan zat’, vraagt Teulings zich af. Lees verder

Forward Guidance, uit Ithaca of Delphi?

Veelal zijn ze gortdroog en op z’n best interessant voor de fijnproever, maar soms komt er een voorbij die om te smullen is. Ik heb het over lezingen van centrale bankiers. De rede die Richard Fisher eerder deze maand op een conferentie in Hongkong heeft uitgesproken, behoort duidelijk tot die laatste categorie, ook al heeft ze de weinig pakkende titel ‘Forward Guidance’.

De president van de Federal Reserve Bank of Dallas begint zijn betoog nog weinig inspirerend met een uitleg hoe het zo ver heeft kunnen komen dat het bankenstelsel besloot de rente tot nul te verlagen en vervolgens voor 3,4 biljoen dollar aan Amerikaanse leningen op te kopen. (laat het even op u inwerken: $3400 mrd; dat is bijna evenveel als de jaarlijkse productie in Duitsland waard is)

Image

President Richard Fisher van de Fed-afdeling in Dallas – Bron: dallasfed.org

Zeepbellen 

De monetaire injectie – de Fed bezit nu ruim 30% van al het Amerikaanse hypotheekpapier en 24% van de staatsleningen – heeft het gewenste resultaat, stelt Fisher. Door de opkoopoperaties is de rente over de hele curve naar een recordlaagte gedrukt en dat heeft bedrijven en gezinnen enorm geholpen met het opschonen van hun balansen.

Maar nu wordt Fisher’s verhaal spannender.

Lees verder

Europa verkoop je met porno

Veel eurofielen verzuchten nog al eens dat Europa niet goed aan de man wordt gebracht. De sceptici kunnen met mooie oneliners als ‘Europa is een bodemloze put, een geldverslindend bureaucratisch monster, dat volkomen ondemocratisch door technocraten wordt bestuurd’ gemakkelijk een groot publiek aanspreken. Wat kun je daar in hemelsnaam tegenover stellen?

Joseph Daul, de voorzitter van de Europese Volkspartij, doet daar niet moeilijk over. Hij legt de voordelen van de Europese eenwording uit aan de hand van een persoonlijke anekdote over pornofilms.

In een interview met Les Dernières Nouvelles d’Alsace, een krant uit Straatsburg, legt de leider van de Europese christendemocraten uit dat het bekijken van pornofilms heel wat voeten in aarde had toen er nog grenzen en nationale munten bestonden.

Lees verder

Spring Meetings: de aanloop is belangrijker dan de gebeurtenis zelf

U als lezer vraagt zich misschien af waarom er gisteren en vandaag op de website van het FD zo weinig valt te lezen over de voorjaarsvergaderingen van het IMF en de Wereldbank. Al weken schrijf ik ‘in de aanloop naar de Spring Meetings…’ en nu is het zo ver en blijft het stil.

De verklaring is simpel: de aanloop naar het evenement is belangrijker dan de gebeurtenis zelf. Om die reden heb ik gisteren Washington al verlaten en ben ik vanmorgen weer veilig in Nederland geland.

Naïef

Toen ik voor het eerst de bijeenkomst mocht verslaan voor de krant in het najaar van 2007 had ik het naïeve idee dat er iets uit de vergadering moest komen, dat er een besluit zou worden genomen. Maar al snel kwam ik er achter dat de afsluitende persverklaring een samenvatting is van de analyses die eerder in de week zijn gedaan, aangevuld met wat mooie voornemens en gedachten voor verdere dialoog. Dat is elk half jaar hetzelfde. Kijk maar naar de conclusies waar het IMF gisteren mee naar buiten kwam:

◾Global economy strengthening but growth subpar and uneven
◾World finance chiefs pledge to work together to spur recovery
◾Structural reforms key to creating jobs, unleashing sustainable growth

Daar hoef je niet op te gaan zitten wachten.

Afbeelding

Foto: IMF

Lees verder