Niks politieke aardverschuiving in Europa. Kijk naar de markten

Ik heb een rotsvast vertrouwen in de financiële markten, althans als het gaat om hun inschatting van politieke gebeurtenissen. Zo zegt de stoïcijnse reactie van de beurs op de Europese verkiezingen me veel meer dan alle commentaren van politieke analisten.

Afbeelding

foto: reuters

De stembusgang in Europa is bestempeld als een politieke aardverschuiving. Als ik sommige van de waarnemers mag geloven, is de euroscepsis nu zo groot in Europa dat het spoedig einde verhaal is voor de muntunie en als we niet uitkijken ook voor de Unie.

Zou het echt? Waarom hebben we dan geen majeure correctie gezien deze week? U herinnert zich vast nog wel hoe de markten in de afgelopen jaren zo nu en dan volkomen in paniek raakten wanneer Europa in z’n voegen kraakte. Beleggers weten maar al te goed dat een Europese implosie een economische ramp betekent, een klap die de val van Lehman doet verbleken.

In zo’n scenario zoek je onmiddellijk de veilige havens op en dat is niet wat we deze week hebben gezien. Integendeel, veel beurzen hebben juist recordniveaus bereikt: de S&P, de DAX, maar ook bijvoorbeeld de MSCI Nederland herbeleggingsindex.

Lees verder

‘Nederland gaat al na de eerste ronde naar huis’

Octopus Paul is dood. Het beest dat de zeven wedstrijden die Duitsland op het WK in Zuid-Afrika speelde goed voorspelde en ook nog eens de uitkomst van de finale Spanje vs. Nederland (1-0), kan niet meer gebruikt worden voor de komende eindronde in Brazilië. Gelukkig is er een alternatief: de voetbal productiefunctie van UniCredit:

Afbeelding

octopus_paulJa, er is op het Duitse hoofdkantoor van de Italiaanse bank diep nagedacht over het voetbaltoernooi dat morgen over twee weken begint. Wie gaat er winnen? Welke landen halen de halve en kwartfinales? Wie vliegen er al na de eerste ronde uit? En belangrijker misschien: bij welke landen moeten we precies zijn als we een wedkantoor binnenstappen? Andreas Rees, hoofdeconoom Duitsland, heeft de antwoorden.

Eerst maar even de conclusies, hoewel die ons Nederlanders wellicht pijn doen:

Lees verder

‘Europa beschermt de Europeanen juist’

José Manuel Barroso, voorzitter van de Europese Commissie, deed vanmiddag in Sintra, even ten westen van Lissabon, een poging om het succes van de eurosceptische partijen bij de Europese verkiezingen te duiden. Het was nogal een wollig verhaal, precies zoals we dat van hem gewend zijn.

barroso_josé_manuel_anp

José Manuel Barroso – Foto ANP

Er is volgens de Portugees sprake van een ‘feeling of angst’ (wat klinkt dat ‘angst’ toch heerlijk omineus in het Engels), en wel voor immigranten, voor de elite, werkloosheid, de financiële markten, voor alles eigenlijk. Maar, zo zei Barroso, er zijn grote verschillen per land, dus we moeten voorzichtig zijn met simpele verklaringen. Vervolgens zei hij overal populisme en protectionisme te zien, waarbij veel mensen zich o zo graag in het ‘nee’-kamp laten inlijven. ‘Nee zeggen’ tegen Europa is immers veel gemakkelijker dan ‘ja’.

Lees verder

Ik zat net in de shuttlebus naast Paul Krugman!

U zult me op mijn blauwe ogen moeten geloven, maar ik heb zojuist gezellig zitten kletsen met Paul Krugman, ik schat zo’n drie kwartier lang. Ik kan het niet bewijzen – ik ben niet zo iemand die onmiddellijk met bekende mensen een selfie maakt – maar het is echt zo.

Afbeelding

Paul Krugman – Foto: ANP

Aangekomen op het vliegveld van Lissabon stond er een shuttlebus voor me klaar om me naar mijn hotel in Sintra, in de glooiende heuvels ten westen van de Portugese hoofdstad, te brengen. Er zat al iemand in de wagen te wachten tot de chauffeur zou vertrekken, maar die had hem gezegd dat hij graag meer dan één persoon mee wilde nemen. Terwijl ik op de bank plaatsnam, draaide Krugman, want hij was het natuurlijk, zich naar me om, glimlachte vriendelijk en zei op zachte, maar vriendelijke toon: ‘Hi, I’m Paul Krugman; nice to meet you’.

Lees verder

‘Griekenland had geen lid van de EU moeten worden’

In de nasleep van de Grote Recessie en de Europese schuldencrisis is het niet gek dat er overal in Europa een intens debat is ontstaan over de voordelen van de Europese integratie. Zo vlamde in Nederland de discussie in de afgelopen week weer leuk op nadat oud-directeur Coen Teulings van het CPB terug was gekomen van zijn claim dat de eenheidsmunt de Nederlander een weeksalaris per jaar oplevert. (Lees daar vooral de column van Mathijs Bouman over).

Aan de stelling dat de Europese Unie en haar interne markt Nederlanders ongeveer één maandsalaris extra welvaart heeft gebracht, is niet getornd. De vraag is alleen, waarom niet? Er is namelijk ‘teleurstellend’ weinig wetenschappelijk onderzoek naar gedaan, stelt Nauro Campos, hoogleraar economie en financiën aan de Brunel Universiteit, op economenwebsite Vox.

Voor hem was dat aanleiding om de stoute schoenen aan te trekken, samen met Fabrizio Coricelli (Sorbonne) en Luigi Moretti (Padua). Ze keken naar de landen die in de jaren tachtig (Spanje, Portugal en Griekenland) en in 2004 (Centraal-Europa) toetraden en vonden dat deze landen gemiddeld 12% welvarender zijn geworden dan ze zouden zijn geweest als ze buiten de Unie waren gebleven.

Daar val ik niet zo zeer van achterover, maar wat wel opmerkelijk is, is dat ze ook ontdekten dat Griekenland als enige van de Europese landen beter niet had kunnen toetreden.

Tussen 1981 en 1995 lagen de groeicijfers in de EU hoger dan in Griekenland. Voor de weinig competitieve Griekse industrie kwam de blootstelling aan Europese concurrentie te vroeg, zeggen Campos, Coricelli en Moretti. Vervolgens kwam er de ommekeer door de deelname aan de monetaire unie. Geholpen door de scheepvaart, het toerisme en de financiële sector kende Griekenland juist jaren waarin het sneller groeide, maar onvoldoende om het gat te dichten.

Lees verder

Wat is er nu precies nodig voor die monetaire unie?

Een muntunie hoeft helemaal niet optimaal te zijn om te kunnen functioneren

Ik hoorde het SP-voorman Emile Roemer gisteravond weer zeggen bij Pauw & Witteman: de Europese economieën zijn zo verschillend dat het gekkenwerk is dat ze samen één munt voeren. Door het toch te proberen is de regio volkomen uit het lood komen te staan, wat uiteindelijk onvermijdelijk tot de Europese schuldencrisis heeft geleid. Welke perverse rol de banken daar precies bij hebben gespeeld, moet u zelf even bedenken.

Volgens Roemer dringen we de perifere eurolanden nu een draconisch bezuinigingsbeleid op, terwijl we tegelijkertijd weten dat we ze nog jaren moeten subsidiëren om ze net aan op de been te houden, aldus Roemer. De kosten zijn te hoog. De landen moeten daarom de kans krijgen om buiten de euro met een gedevalueerde munt weer gezond te worden.

Hoezo niet synchroon?

Ik heb geen idee hoe Roemer zo zeker weet dat bijvoorbeeld een land als Griekenland het in z’n eentje zou kunnen redden, maar daar gaat het nu even niet om. Wat ik hier naar voren wil brengen is dat het idee van die enorm uiteenlopende economieën helemaal niet klopt.

Terwijl ik naar Roemer zat te kijken, nam ik toevalligerwijs ook een recent rapportje van Goldman Sachs door, namelijk ‘What makes a monetary union work?’ – treurig, denkt u waarschijnlijk; ik noem het liever: beroepsgedeformeerd. Enfin, wat las ik daar? Wel, dat de economische conjunctuur van de eurolanden synchroner blijkt te lopen dan die van de staten die samen de VS vormen.

Lees verder

Het gaat echt de goede kant op: de voetbalanalogieën keren terug

Enkele gedachten over economische groei, het WK in Brazilië en Maradona en Tocqueville

Een koude douche was het. Iedereen die begon te geloven dat de crisis stilaan voorbij is, werd afgelopen donderdag ruw op aarde teruggezet door het nieuws dat de Nederlandse economie in het eerste kwartaal met 1,4% is gekrompen. Haal je alle incidentele factoren eruit, dan valt het wel mee, maar blijft er toch nog altijd een beeld van stagnatie over.

Wat een contrast met de prestaties van onze belangrijkste handelspartners, Duitsland en het VK. Die economieën groeiden in de eerste drie maanden van het jaar met 0,8%, of als je dat uitdrukt zoals de Amerikanen altijd doen met ongeveer 3,2% geannualiseerd. Geen wonder dat diverse analisten opmerkten dat het crisisbeleid dat de ECB en de Bank of England voeren niet langer passend is voor deze landen. Lees verder