Rusland en Azië zijn veel bedreigender dan het Midden-Oosten

Jaren hebben we niets van ze gehoord, maar plots zijn ze weer de talk of the town: ‘geopolitieke spanningen’. Als iemand die ooit is afgestudeerd in de politieke geografie begrijpt u dat ik dat ik de ontwikkelingen in Oost-Europa, het Midden-Oosten en zeker ook in Oost- en Zuidoost-Azië handenwrijvend volg.

Het valt me echter op dat iedereen de spanningen graag op een hoop gooit. In Europa heeft het vertrouwen deze zomer een enorme knauw gekregen van de trammelant in Oekraïne, Gaza, Syrië en Irak, klinkt het voortdurend. Omdat het continu herhaald wordt, zal het ongetwijfeld ook zo zijn. Maar dat wil nog niet zeggen dat de verschillende brandhaarden in de wereld even relevant zijn.

Poetin bij zijn kaart

Foto: Reuters

Volgens mij kan het belang van het conflict tussen Rusland en het Westen niet overschat worden, horen we onterecht nauwelijks iets over de spanningen rond de Oost- en Zuid-Chinese Zee, maar worden Gaza en Syrië/Irak enorm overbelicht.

Voor de verhoudingen in de wereld, politiek en vooral economisch, zijn de bommenregens in Israël irrelevant, hoe verschrikkelijk ze ook zijn voor de Palestijnen en Israëli’s. De strijd laait daar om de vijf jaar weer op en dooft vervolgens weer uit. Zelfs de economie van Israël blijft daar telkens stoïcijns onder.

Onthoofdingen

De ellende in Syrië duurt al een aantal jaren. We stonden erbij en keken ernaar. Nu het via de veroveringen van ISIS is overgeslagen naar Irak is het plotseling een wereldbedreiging geworden? Daar geloof ik niks van. Irak bestaat al sinds de val van Saddam niet meer als staat. Dat is niks nieuws en dat geldt evenmin voor de massaslachtingen. Dat we nu zo bezorgd zijn om de regio komt omdat we niet zo goed tegen onthoofdingen kunnen.

Ja, er gaan gefrustreerde islamitische westerlingen naar de regio en ja, die zijn gevaarlijk als ze terugkomen. Maar dat is niveau Hofstadgroep. Hun terreur kan de westerse samenlevingen op geen enkele manier bedreigen – afgezien dan dat onze burgerrechten mogelijk wat worden beknot en de controles op de vliegvelden worden aangescherpt als er wat aanslagen worden gepleegd.

Tekenend is wat mij betreft de reactie van de oliemarkt. Ondanks alle onrust in Noord-Afrika en het Midden-Oosten, inclusief Iraanse boycot, blijft de prijs van een vat wel erg stabiel. Tijdens eerdere crises in de regio was de beweeglijkheid in de markt toch echt veel groter.

Kruitvat Azië

Goed, wat mijns inziens enorm onderbelicht wordt is de situatie in het Verre Oosten. Dit is echt een kruitvat. Als daar de vlam in de pan slaat, is een mondiale economische crisis een zekerheid. Onze verbondenheid met die regio (qua handels- en kapitaalstromen) is zo veel groter dan met dat hele Midden-Oosten.

Tenslotte kan ook het conflict met de Russen moeilijk overschat worden. Hier worden onze principes getest. Ons ideaal van een vrijemarkteconomie in combinatie met een parlementaire democratie binnen een systeem van vrije en onafhankelijke staten is in het geding geraakt door de machtsambities van Vladimir Poetin, de man die de ‘ineenstorting van de Sovjet-Unie de grootste geopolitieke ramp van de twintigste eeuw noemde’.

Poetin ziet Rusland als een land dat omringd is door vijanden. Voor Poetin zijn internationale betrekkingen een ‘zero-sum game’. Hij ziet succes voor anderen als een nederlaag voor Rusland, een welvarend en democratisch Oekraïne als een nachtmerrie en een oostwaartse uitbreiding van de de Navo en de Europese Unie als levensbedreigend.

Bufferstaten

Rusland heeft bufferstaten nodig om zich te beschermen, is het oude adagium van Russische despoten, stelt Robert Kaplan, chief geoplitical analyst, van Stratfor. Het is een puur defensieve houding voor een land dat zich uitstrekt over ‘de helft van alle lengtegraden’ maar een bevolking heeft die kleiner is dan die van Bangladesh, een land zonder natuurlijke grenzen (rivieren en bergketens) met het buitenland dat in het verleden diverse malen een invasie heeft meegemaakt (Napoleon, Hitler, maar ook van Zweden, Polen, en Litouwers). Maar hoe begrijpelijk die defensieve houding vanuit historische, culturele en despotische motieven ook is, we kunnen Poetin niet toestaan dat hij voorbij de Russische grenzen onrust zaait.


Voor wie tijd heeft in een uitstekend hoorcollege geopolitiek beveel ik van harte Kaplan’s voordracht van afgelopen zomer voor de US Naval War College aan:

5 gedachten over “Rusland en Azië zijn veel bedreigender dan het Midden-Oosten

  1. Jammer, gemiste kans. Een verhaal dat interesse wekt maar halverwege ophoudt. Waarom is het Verre Oosten een kruidvat en waarom zou het exploderen? en wat gebeurt er dan in Europa? Waarom heeft Rusland bufferstaten nodig, welke zijn dat dan en wat zou Poetin van plan zijn en waarom? Kortom, het artikel roept meer vragen op dan dat het antwoorden geeft. Een verwijzing naar een hoorcollege van bijna een uur is geen (verklarende) journalistiek.

  2. Rusland kan de chinese markt van de benodigde grondstoffen en brandstoffen voorzien,
    als de boycot voortgang vindt.Verder heeft Rusland de mogelijkheid via BRIC landen
    de boycot enigzins te omzeilen.Maar China blijft strategisch gezien een onzekere factor
    gezien de historische achtergrond Siberie, en de blijvende behoefte aan gebiedsuitbreiding
    en grondstoffen. Dan is het logisch als er na een mislukte toenadering tot Europa, en een
    verdere uitbreiding naar het oosten door de Navo Poetin de bakens verzet. Geen enkel zich
    respecterend land zou het verder accepteren, dat gas via een omweg naar een partner
    wordt geleverd met een geweldige onbetaalde rekening. Misschien is het een minder bekend maar wel zeer interessant gegeven, dat Moskou zich beschouwd als het derde
    Jeruzalem. Dit betekend dat Rusland een speciale visie heeft op de problemen in de
    Kaukasus en in het Midden-Oosten, dit is iets waar we rekening mee moeten houden.

  3. De Oekraïne is/was toch geen succesvolle democratie? Een land waar een deel van de bevolking (Russisch) onderdrukt wordt is geen democratie. Succesvol kan je de Oekraïne ook niet noemen, de Oekraïne was zo goed als failliete.

    Interessant onderwerp, slechte tekst.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s