Ruzie binnen de ECB? regionaliseer de centrale banken

In de wekelijkse nieuwsbrief die hoofdeconoom Erik Nielsen van UniCredit vandaag naar zijn klanten heeft gestuurd, staat een interessante oplossing voor een belangrijk monetair probleem in de eurozone, namelijk voor de neiging van centrale bankiers om zich voor het nationale karretje te laten spannen, een probleem dat vorige week plotseling zichtbaar werd (en dat vervolgens door president Draghi weer werd met de mantel der liefde werd bedekt).

Hoofdgebouw ECB in Frankfurt_RTS

Hoofdgebouw ECB

Toen de monetaire unie werd opgericht stond het voor de ‘founding fathers’ buiten kijf dat de ‘governing council’, het bestuur van de centrale bank, volstrekt onafhankelijk van de politiek kon opereren. De verschillende leden, de zes directieleden en de 18 (vanaf 1 januari19) nationale centrale bankiers, vertegenwoordigen allemaal de hele eurozone en nadrukkelijk niet hun eigen land. Om te voorkomen dat ze als landenvertegenwoordigers zouden worden gezien, werd bijvoorbeeld bepaald dat de notulen jarenlang geheim zouden blijven.

Nielsen:

“…it seems a bit ironic that when the Eurosystem was created it was Germany and the Bundesbank that insisted on keeping the minutes of the GC meetings secret for so many years precisely to avoid that peripheral central bank governors would be caught up in the national debate, rather than take a pan-Eurozone approach to ECB policies. Today, no national central bank seems more involved in the national debate – shaping it and being shaped by it – than the Bundesbank.”

De druk op iemand als Klaas Knot, maar vooral op de Duitser Jens Weidmann om de respectievelijk Nederlandse en Duitse belangen te behartigen is enorm. Dat de bankiers allemaal in eigen land zijn opgeleid en die ‘mindset’ nooit meer kwijtraken, maakt dat ze die druk vermoedelijk ook uiten in het bestuur. Het is in ieder geval duidelijk dat de verschillende centrale bankiers opmerkelijk goed het publieke debat in hun land uitdragen. Meningsverschillen kunnen dan mogelijk al snel in ruzies ontaarden, zoals vorige week plotseling breed werd uitgemeten.

Vijf euro regio’s

Zou het daarom niet veel beter zijn om de huidige muntunie – die recent is uitgebreid met een bankenunie en spoedig mogelijk met een kapitaalunie – opnieuw op de tekentafel te leggen en de organisatie niet langer langs nationale lijnen in te richten? Nielsen ziet de oplossing in een plan dat vorig jaar door de Duitse hoogleraar van de Humboldt Universität Michael Burda is gelanceerd, namelijk een regionalisering van het centralebankenlandschap naar Amerikaans model.

Er is volgens Burda geen logische redenen te bedenken waarom nationale centrale banken een muntunie zouden moeten vormen. Het recente debat illustreert dat er juist veel onrust voortkomt uit de nationale analyse- en beleidsaanpak. Deel de eurozone dus opnieuw op en laat je inspireren door het landschap in de Verenigde Staten, dat immers uit twaalf districten bestaat.

Burda stelt dat:

“…balance of payments problems and competitiveness misalignments between Federal Reserve Districts do occur, but they are apolitical and immune from the pressures of state legislatures.”

Burda stelt vijf regio’s voor, een voor het noorden, het zuiden, westen, oosten en een voor het midden:

 

Europa volgens Michael Burda

Een dergelijke opdeling is tegelijkertijd een mooie manier om het uitbreidingsprobleem aan te pakken. Nu al is de governing council veel te groot om effectief te kunnen zijn. Als Litouwen er op 1 januari bij komt, gaat er dan ook een rotatieschema van start. En dat betekent dat de vijf grote landen (waaronder Nederland) soms, en de kleinere landen wat vaker, hun stemrecht zullen verliezen. (De zes bestuursleden van de ECB zelf, inclusief de ECB-president, zullen wel altijd mogen stemmen.)

U begrijpt dat dit opnieuw weer vooral in Duitsland tot een geweldige oproer heeft geleid. Eerst werd het als oneerlijk gezien dat landjes als Malta en Cyprus evenveel stemrecht hebben als Duitsland, maar nu kan het voorkomen dat Duitsland op bepaalde – je zult net zien: cruciale – momenten helemaal niet meer kan meebepalen, klinkt het al maanden in de Duitse media.

In de nieuwe architectuur verdwijnt dat probleem. Natuurlijk zullen er verschillen blijven tussen het Zuiden en het Noorden, maar de grotere landen lopen niet langer het risico gedomineerd te worden door de kleintjes. Het is een oplossing die wat mij betreft te prefereren is boven die van Mathijs Bouman. Die pleitte eerder in Het Financieele Dagblad ook al voor een ECB à la de Fed. Maar hij wilde gewoon de macht van de regionale banken verkleinen ten opzichte van de directie,net zoals de Fed dat in 1935 heeft gedaan.

Heineken’s Eurotopia

Het plan van professor Burda doet me sterk denken aan het fantastische Eurotopia-plan van Freddy Heineken, een plan om Europa opnieuw op te delen in 75 regio’s van ongeveer vergelijkbare grootte. Belangrijk uitgangspunt was de overtuiging dat Europa niet regeerbaar zou zijn zolang de grote verschillen in macht tussen de lidstaten zouden blijven bestaan. Heineken koos voor een opdeling van Europa in gebieden met een ‘menselijke maat’, regio’s met tussen de vijf en de tien miljoen inwoners die een gezamenlijke historie, cultuur en taal deelden, om zo min mogelijk fricties te veroorzaken.

Ik zeg dus: als het met Burda lukt, kunnen we Heineken meteen daarna doen. Ik begrijp net dat de Catalanen voor zijn.

P.S. In een reactie stelde een woordvoerder van de ECB dat het plan een ‘onhaalbare studeerkamer-oplossing is die het vermeende probleem niet eens zou oplossen’. Waarvan akte.

Een gedachte over “Ruzie binnen de ECB? regionaliseer de centrale banken

  1. Nuttig artikel waarvoor mijn dank. Enkele opmerking die ook waard zijn te vermelden:

    -1- De FED is inderdaad onafhankelijk georganiseert van de politiek maar het eigendom van de FED is in handen van het amerikaanse banksysteem.
    Die eigendomsstructuur maakt het opdelen van Amerika mogelijk maar heeft zo zijn nadelinge kanten en dat zou Europa niet over moeten willen overnemen
    -2- Freddy Heineken’s Eurotopia is gestructureerd/ ontwikkeld met in het achterhoofd het “fast moving market product” bier als doel. Hopelijk wordt de EU / Euro-zone niet bestuurd/ beinvloed op zo’n super commercieele manier.

    Maar voor brainstorming over oorzaken en gevolg en nieuwe flexibele denkpratronen die bij kunnen dragen aan oplossingen voor de huidige crisis een zeer interessant artikel/ mogelijkheid.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s