Japanners zijn simpelweg gestopt met seks

Het is zo’n beeld dat lang in mijn hoofd blijft spoken, het beeld van die 90-jarige Japanse oma die bij haar kinderen is ingetrokken, kinderen die zelf ook al bejaard zijn. Het is illustratief voor de ontgroening en vergrijzing waar Japan mee te maken heeft. Dat is duidelijk, maar ik ga het dan ook helemaal inkleuren.

Ik stel me dan een afgelegen Japans dorpje voor, ergens in het noorden waar niets is behalve heel veel sneeuw in de winter en waar de jeugd die er ooit was volledig weggetrokken is. Vervolgens zie ik zoonlief voor me die met veel moeite de auto vrij schept om oma naar het dichtstbijzijnde ziekenhuis te brengen, omdat haar stoma vervangen moet worden.

Vergrijzing

Foto: Colourbox

Op hol

Ik zal u verder niet vermoeien met mijn vaak op hol slaande fantasie. Waar het me hier om gaat is de vraag wat deze demografische ontwikkeling betekent voor Japan, voor de economische groei van het land en ook wat het zegt over de ontwikkelde wereld in zijn geheel. Als Japan simpelweg vijftien jaar voor loopt op ons, dan moeten wij daar lessen zien te trekken.

Eerst eens wat cijfers. Lees verder

Advertenties

Het blijft lastig, die Tweede Wereldoorlog

Mijn nieuwsgierigheid won het van mijn politieke correctheid. Ik besloot gisteren toch maar eens een kijkje te nemen bij de Yasukuni-schrijn, die shintotempel die gewijd is aan de geesten van de soldaten die sinds 1867 het leven lieten in dienst van de keizer. Zo nu en dan denken Japanse premiers dat ze er een bezoek moeten afleggen, waarop vrijwel iedereen in Oost-Azië dan als door een wesp gestoken op reageert. Er worden immers ook diverse oorlogsmisdadigers geëerd.

YasukuniWel, met die tempel zelf was ik snel klaar. Ik zag er wat priesters heen en weer lopen in prachtige gewaden, maar daar hoef je nu ook weer geen uren de tijd voor te nemen. Gelukkig was er op het terrein ook een museum, namelijk het Yushukan, ‘a museum to inherit sincerity and records of enshrined deities of Yasukuni’. En dat was werkelijk fascinerend. Juist omdat het zo klinisch de Japanse imperiale oorlogen uitbeeldde aan de hand van allerlei voorwerpen, oude filmbeelden en kaarten. Nergens werd ook maar op enige manier verwezen naar de onbeschrijflijke ellende die al die oorlogen veroorzaakten. Geen wonder dat veel mensen het museum als revisionistisch beschouwen.

Zo werd er keurig verteld hoe bijvoorbeeld de Chinese stad Nanking strategisch werd ingenomen, maar niet dat er vervolgens een ongekend bloedbad werd aangericht. Lees verder

Japanse journalisten zijn bloednerveus voor de verkiezingsavond

Door een misverstand is vanmorgen mijn reportage van een verkiezingsrally in het Japanse stadje Mito in de krant verschenen, een stuk dat al op zaterdag op de website van het FD stond. Met het nieuws van de uitslag ernaast was het volgens mij best een aardige productie, maar de bedoeling was om een andere ‘repo’ bij dat inzetje te plaatsen, namelijk de volgende:

Grote nervositeit bij de Japanse media

LDP HQAl vroeg in de ochtend is het razend druk in de persruimte op de negende verdieping van het hoofdkantoor van de Liberaal Democratische Partij (LDP). Pas ’s avonds om acht uur worden de verkiezingsuitslagen bekendgemaakt, maar tal van journalisten lopen er de hele dag zenuwachtig in de rondte. Dat er een soort tafelschikking is gemaakt voor de belangrijkste media en dat er voor andere journalisten slechts een heel klein beetje ruimte is achter een batterij camera’s (waardoor het zicht praktisch nul is), maakt niet uit.

Om de hoek, in het pand waar de Democratische Partij (DPJ) huist, is het beeld niet anders, ondanks het gegeven dat deze stembusstrijd alles behalve spannend is. Net als twee jaar geleden gaat de LDP, de regeringspartij van premier Shinzo Abe, met overmacht winnen. De vraag is alleen of hij, samen met de kleine coalitiepartij Komeito, de ruime twee derde meerderheid in het Lagerhuis nog wat weet uit te breiden.

Lees verder

Een Big Mac smaakt in Japan echt beter dan elders

Alle restaurants van McDonald’s, in alle landen van de wereld worden voortdurend onder de loep genomen door de eigen organisatie. Telkens, jaar-in-jaar-uit, laten de Japanse restaurants veruit de beste resultaten zien. De Big Macs smaken in Japan echt beter dan waar dan ook.

mcdonalds in japan 2De vraag is hoe dat komt. Zijn de Japanners zo gefocust op verse ingrediënten dat ze daarmee de rest verslaan? Het ligt voor de hand, maar dat is niet de reden. Nee, de Japanse vestigingen van McDonald’s zijn zo goed, omdat ze zich precies, maar dan ook precies aan de handleiding houden. De voorschriften die vanuit het hoofdkantoor in de VS zijn opgesteld, worden gewoon altijd gevolgd.

Na hoeveel dagen een bepaalde spatel vervangen moet worden, hoe en bij welke temperatuur de olie gebruikt dient te worden, het moment van verversen en hoe er precies schoongemaakt dient te worden, alles staat beschreven en Japanners houden zich er minutieus aan. Elders denken ze vaak: ‘Ach dat kan nog wel even’, of ‘laten we dat maar even zo en zo doen’. Maar niet in Japan. Daar volgen ze de stappenplannen en daarom doen ze het zo goed.

Borrel op de ambassade

Ik hoorde bovenstaand verhaal afgelopen woensdag op de Nederlandse ambassade in Tokio. Samen met de Nederlandse Kamer van Koophandel in Japan hadden ze er de ‘End of the Year Drinks’ georganiseerd en voor er gedronken kon worden, waren enkele ondernemers gevraagd om een praatje te houden. Een van hen was Harold Meij, de chief operating officer van Takara Tomy, een van ’s werelds grootste speelgoedconcerns.

Lees verder

Persvrijheid in geding: Japanse regering geeft media ‘richtlijnen’

Wat zou er in Nederland gebeuren als de VVD of anders de PvdA even voor de verkiezingen ‘richtlijnen’ zou sturen naar de NOS, RTL en SBS? ‘Jongens, de verkiezingen komen er aan, dus wel een beetje afgewogen berichten graag.’ Ik denk dat Leiden in last is en dat iedereen over die partij heen zou vallen.

Shinzo Abe-rts

Premier Abe; foto: Reuters

In Japan zijn die richtlijnen daadwerkelijk verstuurd, zo vertelde Daniël Leussink, onze voormalige correspondent in Japan, me gisteren. De Liberaal Democratische Partij (LDP) van premier Shinzo Abe stuurde op 20 november, een dag voordat Abe het Lagerhuis ontbond en nieuwe verkiezingen uitschreef, een brief naar de vijf belangrijkste Japanse tv-stations. Daarin stond dat ze toch vooral vier punten in het achterhoofd moesten houden.

  1. billijkheid in de hoeveelheid zendtijd die besteed wordt aan de opmerkingen van mensen die te zien zijn in tv-programma’s;
  2. billijkheid en neutraliteit bij het selecteren van de gasten in tv-programma’s;
  3. geen focus op de meningen over bepaalde thema’s van leden van politieke partijen;
  4. eenzijdige straatinterviews dienen bij voorkeur vermeden te worden

Pardon? Nou vooruit, van mij hoeven straatinterviews ook niet, maar dit is toch gewoon een inbreuk op de persvrijheid. Als een politicus aan de bar zegt: ‘Hé, probeer een beetje eerlijk en genuanceerd verslag te doen’, valt er nog wel mee te leven. Maar een brief opstellen en schrijven dat bepaalde thema’s liever niet te veel aandacht mogen krijgen, is wat anders.

De krant Asahi Shimbun citeerde Yasuhiko Tajima, hoogleraar mediarecht aan de Sophia Universiteit, hierover: Lees verder

Chinese criminelen zijn te ondernemend voor de Japanse yakuza

Even een snelle impressie van een van mijn gesprekken in Japan. Snel, want ik moet zo de trein weer in voor een gesprek met een Hogerhuis-politicus uit de prefectuur Ibaraki, op anderhalf uur treinen van Tokio. Het voor Japan nogal ‘illustratieve’ verhaal van de criminelen staat onderin.

Wat een curieus interview was dat, dacht ik toen ik weer op straat stond. Liet hoogleraar Yukinobu Kitamura van zowel de Hitotsubashi als de Keio Universiteit zich nu ineens helemaal gaan of is hij er sowieso de man niet naar om stevige uitspraken te schuwen?

Kitamura

Professor Kitamura

In zijn piepkleine werkkamer op de werkelijk alleraardigste universiteitscampus van Keio begon de econoom uiterst genuanceerd aan het vraaggesprek. Geduldig legde hij uit waar de vergrijzing in Japan begint te knellen en wat dit logischerwijs inhoudt voor de houdbaarheid van de staatsschuld. Maar gaandeweg begon hij wild om zich heen te slaan.

‘Politici als premier Abe en zijn minister van financiën Aso zijn gewoon ronduit dom. Laat ze een test doen en ze zakken voor zelfs de laagste niveaus.’

Voor deze mensen is politiek slechts een familiebedrijf, aldus Kitamura, een onderneming bedoeld om een selectieve groep vrienden en kiezers vooruit te helpen. Dat is het eigenlijk altijd wel zo geweest, maar vroeger had je een machtige bureaucratie die uiteindelijk het beleid bepaalde. Omdat ook de budgetten voor de ministeries zijn teruggeschaald, kun je daar tegenwoordig geen carrière meer opbouwen, stelde de econoom. Het zijn tegenwoordig allemaal protegees van de politici die boven komen drijven en niet langer de slimste en beste mensen.

De professor ratelde door: Lees verder

Wat houdt die stagnatie in Japan eigenlijk in?

Hotel SunrouteDe mensen die me op Twitter (@MPNAdeBoer) volgen zijn reeds op de hoogte: ik verblijf momenteel in Tokio, in Hotel Sunroute in de wijk Shimbashi om precies te zijn. Martine, onze redactiesecretaresse, heeft het kleinste kamertje voor me geregeld dat ze ooit geboekt heeft, maar dat mag de pret niet drukken. Eindelijk ben ik in de Japanse hoofdstad om ter plekke uit te zoeken wat ons kennelijk te wachten staat: een eindeloze ‘Japan-achtige’ stagnatie.

Dat is tenminste wat iedereen roept. Het begon een jaar of drie geleden, maar nu lijken wel alle economen, analisten en zelfs de Europese Centrale Bank te waarschuwen voor decennia van economische malaise in de eurozone, zeker als we inderdaad in een deflatoire spiraal wegglijden. Als goed journalist schrijf ik al die uitspraken al een paar jaar telkens keurig op, maar klopt het ook? Aangezien het toetsen van die uitspraken ook tot mijn journalistieke taken behoort, ben ik naar Japan gevlogen – beter laat dan nooit.

Nu moet ik hier zeggen dat ik twee jaar geleden al eens in het Aziatische land was. Mijn indruk was toen absoluut niet dat ik me in een land bevond dat volkomen stilstond. Ik moest destijds voor de krant verslag doen van de Annual Meetings van het IMF en de Wereldbank en daar ging toen vrijwel al mijn aandacht aan op. Maar ik dacht toen wel: ‘als dit twee decennia van stagnatie inhoudt, dan wil ik er wel ergens voor tekenen’. Tokio is immers een hypermoderne stad, schoon, fantastisch georganiseerd en voor zo ver ik toen kon zien vol bedrijvigheid.

Lees verder