Japanners zijn simpelweg gestopt met seks

Het is zo’n beeld dat lang in mijn hoofd blijft spoken, het beeld van die 90-jarige Japanse oma die bij haar kinderen is ingetrokken, kinderen die zelf ook al bejaard zijn. Het is illustratief voor de ontgroening en vergrijzing waar Japan mee te maken heeft. Dat is duidelijk, maar ik ga het dan ook helemaal inkleuren.

Ik stel me dan een afgelegen Japans dorpje voor, ergens in het noorden waar niets is behalve heel veel sneeuw in de winter en waar de jeugd die er ooit was volledig weggetrokken is. Vervolgens zie ik zoonlief voor me die met veel moeite de auto vrij schept om oma naar het dichtstbijzijnde ziekenhuis te brengen, omdat haar stoma vervangen moet worden.

Vergrijzing

Foto: Colourbox

Op hol

Ik zal u verder niet vermoeien met mijn vaak op hol slaande fantasie. Waar het me hier om gaat is de vraag wat deze demografische ontwikkeling betekent voor Japan, voor de economische groei van het land en ook wat het zegt over de ontwikkelde wereld in zijn geheel. Als Japan simpelweg vijftien jaar voor loopt op ons, dan moeten wij daar lessen zien te trekken.

Eerst eens wat cijfers.

  • Er zijn nu 1,4 miljoen Japanners die ouder zijn dan 90 en zeker 44.000 mensen ouder dan 100. Het aantal bejaarden groeit van 29,2 miljoen in 2010 tot 39,6 miljoen in 2050. De gemiddelde leeftijd is nu 46 jaar en dat zal in 2050 opgelopen zijn tot 53.
  • De beroepsbevolking (15-64) was in 2010 81,2 miljoen mensen groot. In 2050 zijn dat er een derde minder, namelijk 55,2 miljoen. In 1970 behoorde 69% van de Japanners tot de beroepsbevolking;  in 2010 was dat 64% en in 2050 zal dat nog maar 51% zijn.
  • Tegen 2050 zijn er 72 bejaarden voor iedere 100 mensen die tot de beroepsbevolking horen. In 2010 waren dat er maar 36. Of anders gesteld: momenteel is 25% van de bevolking bejaard. Dat loopt op tot 40% in 2060.
  • Sinds 1978 is het aantal Japanners jonger dan 15 jaar met 41% gedaald. Volgens de National Institute for Population and Social Security neemt de totale Japanse bevolking tussen 2010 en 2060 met een derde af. Maar daarmee is het land er nog niet. Er zijn nu 126 miljoen Japanners, maar tegen 2110 zullen dat er – als de huidige trends doorzetten – nog maar 40 miljoen zijn.

De veranderende vorm van de Japanse bevolkingspiramide spreekt boekdelen:

Bron: Pew Research Center

Bron: Pew Research Center

Eind jaren vijftig had Japan de bevolkingsopbouw van Indonesië, hoorde ik twee jaar geleden toen ik in Japan was voor de Annual Meetings van het IMF. Inmiddels worden er minder baby’s dan ooit geboren. Of, ook een aardige statistiek, sinds 2012 worden er meer incontinentieluiers in Japan verkocht dan luiers voor baby’s. Illustratief  in dat verband is een reclame op tv voor bejaarden-luiers, waarin geadverteerd wordt dat ze nu extra makkelijk aan te trekken zijn. Dochterlief van in de zestig krijgt in ieder geval minder snel last van haar rug bij het helpen.

Walging

Hét probleem in Japan is dat Japanners geen seks meer hebben, begrijp ik van Abigail Haworth van The Guardian. Japanse media spreken in dat verband van ‘sekkusu shinai shokogun’, of het ‘celibaatsyndroom’. Jonge mannen en vrouwen daten niet meer. De mannen kiezen kennelijk liever voor virtuele vriendinnen en een bezoekje aan de massagesalons die je overal in Tokio ziet. Van de vrouwen tussen 16 en 24 is volgens de Japan Family Planning Association inmiddels 45% niet meer geïnteresseerd in seksuele contacten of walgt er zelfs van.

Haworth:

“Marriage has become a minefield of unattractive choices. Japanese men have become less career-driven, and less solvent, as lifetime job security has waned. Japanese women have become more independent and ambitious. Yet conservative attitudes in the home and workplace persist. Japan’s punishing corporate world makes it almost impossible for women to combine a career and family, while children are unaffordable unless both parents work. Cohabiting or unmarried parenthood is still unusual, dogged by bureaucratic disapproval.”

‘Het huwelijk is voor de vrouw een graf’, luidt een oud Japans spreekwoord. Vroeger betekende dit dat manlief zijn vrouw niet meer zag en slechts aandacht had voor zijn maîtresse. Tegenwoordig is het gezegde van toepassing voor de vrouw die eigenlijk graag carrière maakt.

De regering van Shinzo Abe wil graag veel meer vrouwen laten deelnemen aan het arbeidsproces. Dat zou een mooi tegenwicht bieden voor al die ouderen die met pensioen gaan – en de economische groei op peil houden. Klinkt goed, maar dan zal er dus wel een mentaliteitsverandering moeten plaatsvinden, zodat vrouwen toch ook kinderen blijven baren.

Angst of kans?

Verregaande ontgroening en vergrijzing is dus wat Japan meemaakt. Wat betekent dit? Wel, om te beginnen ontvolking van grote delen van het land. Maar ook angst dat de kosten voor de gezondheidszorg en ouderenverpleging door het dak gaan. Angst dat de staatsschuld onhoudbaar wordt. En niet te vergeten een afnemende risicobereidheid. Dat laatste uit zich in minder ondernemingszin en conservatisme in de raden van bestuur.

‘De tijden dat Japan de wereld aan de Walkman hielp zijn voorbij’, stelde Roel de Vries, een Nederlander die in de raad van bestuur zit bij autofabrikant Nissan in Yokohama.

Maar zit er dan niets positiefs aan vast? Natuurlijk wel. Als mensen te maken krijgen met uitdagingen, vinden ze vrijwel altijd wel een oplossing. Dat zal in Japan ook gebeuren. Ik verwacht schitterende technologische doorbraken op het gebied van de omgang met al die ouderen. Vervolgens kunnen wij daar dan weer van profiteren.

Tot slot nog een aardige kaart waarin de gemiddelde leeftijden in de wereld zijn afgebeeld. Als u wilt inzoomen, klik dan hier:

Bron: Global Post

Bron: Global Post

5 gedachten over “Japanners zijn simpelweg gestopt met seks

  1. Redelijk wanhopig op zoek naar iets positiefs, zou ik zeggen, want erg veel positiefs valt er niet te ontdekken. Dat verhaal van een paar weken geleden, dat Nederland met Japan gaat werken aan het efficiënter maken van hun landbouw (en ouderenzorg), wijst niet zo in de richting van een stroom van Japanse innovatie richting VS en Europa.

    De Boer wil ons niet voorhouden dat Japan het perspectief zou kunnen zijn van een vergrijzende samenleving die immigratie belemmert, om niet in controversieel vaarwater terecht te komen.
    Wel wordt het beeld geschetst van een overbelaste generatie van werkenden, die het op tal van punten moet laten afweten, in dit stuk in het bijzonder de gezinsvorming.
    Ja, daar valt veel van te leren over het hysterische gezeur om betere arbeidsprestaties en scholingsprestaties, terwijl tegelijk scholing met steeds zwaardere schulden wordt belast. Over het terugtrekken van ondersteuning van de kinderopvang en zorg, het afschaffen van de volkshuisvesting en onderbetaling van grote delen van de bevolking, laag en hoog opgeleid.

    In de westerse maatschappijen zien we al een flink deel van de bevolking die het dolgedraaide liberalistische model niet kan bijhouden. Naam alleen al de mensen wier hypotheekschuld de waarde van hun huis overtreft of het toenemend aantal burn-out gevallen. Aan de andere kant is ook een groeiend aantal die wel zou kunnen presteren, maar het voor deze maatschappij niet zo nodig hoeft.

    In de jaren 80 schreven alle media dat we aan Japan een voorbeeld moesten nemen en het Europa zou gaan overvleugelen. Nu wordt dat constant van de VS en China gezegd. Maar zo gemakkelijk gaat dat dus niet. Het gras van de buren wordt ons te vaak groener voorgespiegeld dan het is. een goede reden om onze welvaarts- en verzorgingsstaat te koesteren en de gelijke kansen die dat meebrengt en de lasten daarvan op de sterkste schouders te leggen.

    Wie op het kaartje kijkt, kan het opvallen dat ze vaak verketterde Fransen wel een lagere gemiddelde leeftijd hebben dan de andere West-Europeanen en dat komt echt niet door een slechtere zorg,

    • De welvaarts- en verzorgingsstaten zijn juist de oorzaak van de ontgroening. De overheid zorgt van wieg tot graf voor je, dus waarom zou je je in hemelsnaam nog druk maken om gezinsvorming? Kinderen krijgen, maar ook hard werken en ondernemen zijn een hobby geworden, de noodzaak is er niet meer. Hierdoor zal de verzorgingsstaat zichzelf opeten en uiteindelijk imploderen, in het ene land wat sneller dan in het andere, maar uiteindelijk is elke verzorgingsstaat gedoemd om te verdwijnen.
      Wellicht dat er op het eind zelfs een versnelling zal ontstaan, de toegenomen druk zal de sterke en jonge schouders het land uitjagen, naar landen waar men snapt dat een verzorgingsstaat mooi is, maar niet erg duurzaam.
      Valt het tij nog te keren? Denk het niet, de belangen in de verzorgingsstaten zijn te groot om er iets aan te kunnen veranderen. Een te groot deel van het volk zal niet bereid zijn vrijwillig iets van de verworven rechten op te geven. En dan nog, de ontgroening is al sinds de jaren zeventig gaande, een grondige herziening van de verzorgingsstaat zal de ontgroening niet zomaar stopzetten, we zullen moeten leven met de gevolgen van de in het verleden gemaakte keuzes.

  2. Voor zover dit in de geschiedenis van de mensheid voor de ca. 7,2 miljard verschillende, niet allemaal in naam van de vrijheid van een permanent met artikel 1 van de Grondwet strijdige, permanent verontwaardigd verongelijkt zondebokken in een zondebokken lynchende cultuur scorende eenmanssekte over 1 kam te scheren mensen op de ronde of platte aarde die zijn voorspelbare rondjes door het heelalletje maakt onder het duurzame motto

    “War, what is it good for?’

    in de vaart der volkeren in praktische zin niet duurzaam altijd het geval is,

    of de niet vooruit te branden bureaucratische ivoren torens in de hoge of lage lonen landen van de overheid en het bedrijfsleven na twee door Westerse koloniale mogendheden begonnen zinloos bloedvergietende wereldoorlogen en de niet door de VN gemandateerde militaire acties in Irak in een mondiaal urbanisatieproces bijvoorbeeld in afleveringen van Debiteuren/Crediteuren van de euro schulden en vertrouwenscrisis voor een mogelijke vrije val van de euro wegens teveel schulden en een gebrek aan vertrouwen bijvoorbeeld in de soeverein hierbij betrokken “soevereine” lidstaat van de EU Nederland, het grotendeels onder de zeespiegel van de Noordzee, en niet in de woestijn waar heilige boeken zijn ontstaan geleden als het Griekenland van het Noorden en gidsland voor belastingparadijzen bekend staande land met de hoogste (hypotheek)schulden per inwoner van de wereld in en buiten de eurozone het hier nu mee eens zijn of niet,

    geheel eens met de strekking van het artikel

    “Als mensen te maken krijgen met uitdagingen, vinden ze vrijwel altijd wel een oplossing.”.

  3. Pingback: Wat te doen met de mensen die met pensioen gaan? | Marcel de Boer

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s