Zijn beleggers knettergek, of zijn het de Europese overheden?

Waar is Geert Wilders als je hem nodig hebt? De PVV-voorman noemde minister Ella Vogelaar ooit knettergek en vorig jaar nog zei hij hetzelfde over Turkije dat Nederland verweet racistisch te zijn. Maar als iets knettergek is, dan is het wel het huidige gedrag van de financiële markten.

Hoe anders moet je het noemen als van zeker een kwart van de in de eurozone uitstaande staatsleningen het effectieve rendement negatief geworden is. Beleggers hebben al zeker €2000 mrd aan obligaties opgekocht waarvan zeker is dat ze minder opleveren dan ervoor betaald is. Alleen als er zich een koper in de markt meldt die bereid is de stukken nog duurder op te kopen, maken de beleggers nog rendement.

gift-euro-tsDie koper is wellicht de ECB. Frankfurt gaat voor €1140 mrd aan leningen opkopen, maar kan er natuurlijk best voor kiezen om voor het langer lopende papier te gaan, papier dat nog altijd een bescheiden positieve yield genereert.

De vraag is natuurlijk wie er toch zo gek is om zo enorm veel geld te pompen in een markt die nauwelijks iets oplevert, of zelfs negatief rendeert? Wel, dat zijn vooral pensioenfondsen, verzekeraars en banken. Deze institutionele partijen worden door hun toezichthouders of vanwege de eigen reglementen gedwongen geld in ‘risicovrije’ staatsobligaties te beleggen. In normale tijden is daar niets mee, maar momenteel begint het gewoonweg pervers te worden.

Tsunami

Terwijl de ECB – in feite toch gewoon een tak van de Europese overheid – bezig is institutionele beleggers aan te sporen risicovoller te beleggen, leggen andere overheidstakken, namelijk de toezichthouders, diezelfde beleggers een tsunami aan nieuwe kapitaalseisen op (Basel III, Solvency II, etc.) waardoor ze juist gedwongen worden nog meer papier te kopen dat niets meer opbrengt.

In de woorden van Erik Nielsen van UniCredit:

‘It really is time to let insurance companies and pension funds move out the risk curve with a greater share of their assets, to help create a return for their depositors, and to help revive the economy.”

Wat heeft het voor zin spaarders uit te knijpen (aan financiële repressie te doen) als de opbrengst niet wordt gebruikt om de schuldenaren te helpen? Het moet echt mogelijk worden gemaakt dat de beheerders van het spaargeld (de pensioenfondsen en verzekeraars) hun geld veel meer in bedrijfsobligaties en vooral in asset backed securities (gesecuritiseerde bedrijfskredieten, hypotheken en andere leningen) kunnen steken.

Als dat kan, dalen ook in die markten de rentes en kan eindelijk ook het mkb profiteren van het ECB-beleid. Zelfs in de kernlanden betalen mkb-ers nog altijd zeker 4% voor een lening. Als dat percentage eens zou halveren en als het perifere mkb dan ook naar dat soort leentarieven beweegt, zou dat de economie van de eurozone vrijwel zeker aanzwengelen.

INVESTEER TOCH!!!

Tegelijkertijd moet er toch een keer iemand opstaan die zegt: ‘We zijn echt knettergek dat we die lage leentarieven van tegenwoordig niet gebruiken om te investeren. De markten schreeuwen de overheden toe: “Toe, hier heb je ons geld, gebruik het nou eens”.’

Nog eens Nielsen:

“…why our governments seem okay with 1.0%-1.5% growth when we have an output gap of maybe 5% of GDP beats me. We should be charging for 2.5%-3.5%. It all seems so straight forward to the business sector, the unemployed – and to most of us economists…”

Al eerder schreef ik op dit blog dat de overheidsbestedingen omhoog moeten. Het is mij niet duidelijk waarom Frankfurt eigenlijk alles in zijn eentje moet doen. QE is een machtig wapen, maar het wordt zo veel effectiever als het in combinatie met een stimulerend overheidsbeleid wordt ingezet. Dan krijg je er volgens mij elke economie mee aan de praat.

Eerlijk gezegd begrijp ik de monetaire beleidsmakers in Europa niet. Waarom laten zij zich niet veel meer horen. Ze zeggen slechts: ‘Wij kunnen het niet alleen’. Maar waarom zeggen ze niet wat de overheden precies moeten doen? Zo veel autoriteit hebben ze ondertussen wel opgebouwd.

Afgelopen week had Klaas Knot, president van De Nederlandsche Bank, alle ruimte om zijn visie uiteen te zetten voor de financiële specialisten van de Tweede Kamer. Hij zei:

‘In de huidige situatie van een liquiditeitsval zijn budgettaire stimulansen effectiever dan monetaire stimulansen. Als sommige landen die ruimte gebruiken bijvoorbeeld voor infrastructurele projecten of in Nederland wellicht om een belastingherziening te faciliteren, dan zou dat een merkbaar positief effect kunnen hebben op de economische activiteit en zo de onderbenutting verminderen in de eurozone. Daardoor zou de inflatie ook weer hoger uit kunnen komen.’

‘Sommige landen’, ‘wellicht’, ‘zou kunnen’. Waarom toch zo terughoudend? Knot weet heel goed wat er nodig is. Waarom komt DNB, of beter: de ECB, niet gewoon met een alomvattend plan naar buiten. Als de monetaire autoriteiten stellen dat er veel forser geïnvesteerd moet worden dan commissievoorzitter Jean-Claude Juncker van plan is te doen, dan is het zo geregeld, dan is die gijzeling door verdwaasde Duitsers zo gebroken. Met hun geschifte gedram op begrotingsevenwicht doen ze niet alleen zichzelf ontzaglijk veel te kort (lees vooral: Duitsland is ’s werelds grootste kapitaalexporteur), maar ook de rest van de eurozone.

Natuurlijk is er de angst dat landen onmiddellijk de teugels laten vieren, geen structurele hervormingsmaatregelen meer doorvoeren, en in plaats van te investeren de geboden financiële ruimte gebruiken om gaten in de begroting te dichten. Ik hoor het enkele van mijn directe collega’s al zegge. ‘Ja hoor, die ellendige Fransen en Italianen gaan hier toch meteen mee aan de haal. Geef ze een vinger en ze gaan er met je hele hand vandoor.’ Natuurlijk is dit een goed argument en daarom stel ik voor om alle extra uitgaven via Brussel te laten lopen, met wat mij betreft de Europese Rekenkamer als laatste check.

Whatever it takes

Mario Draghi beloofde in de zomer van 2012 alles te doen wat nodig is om de euro te redden. Ik denk dat hier ook ‘overheden manen tot investeren’ hoort. Voor veel te veel mensen in de eurozone duurt de economische malaise veel te lang. Nog even en ze stemmen massaal op populistische partijen die – eenmaal aan de macht – de regio onbestuurbaar zullen maken.

Met Marine Le Pen, Alexis Tsipras en Geert Wilders aan het roer in Frankrijk, Griekenland en Nederland is het zo gebeurd met de Europese gedachte en hebben Draghi en de zijnen niets meer om nog een monetair beleid voor te maken.

Een gedachte over “Zijn beleggers knettergek, of zijn het de Europese overheden?

  1. Pingback: De wereld ís gek geworden | Marcel de Boer

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s