Wanneer raakt Europa’s geduld met Duitsland eens op?

Heb je je geld er doorheen gejaagd, dan kun je heus nog wel wat van ons en de andere Europese partners krijgen, als je maar hervormt. En als je je begroting niet op orde hebt, knijpen we wel een oogje dicht. Dan geeft Brussel je wel wat extra tijd, maar alleen als je hervormt.

Merkel hhWij Duitsers hebben dat onder kanselier Gerhard Schröder aan het begin van deze eeuw niets ontziend gedaan en moet je nu eens zien waar we staan. Wij hebben de begroting op orde, hebben onze werkloosheid opgelost en zijn de groeimotor van het continent. Dus flexibiliseer je arbeidsmarkt, moderniseer je belastingregime en liberaliseer je productmarkten. Maar als je denkt dat het niet hoeft, dan worden we heel erg boos.

Splinter en balk

Hervormen moet. Maar na het lezen van ‘German Rebalancing: Waiting for Godot?’ van Simon Tilford moest ik ineens heel erg aan Lucas 6, vers 42 denken: ‘Hoe kunt u tot uw broeder zeggen: Broeder, laat mij de splinter uit uw oog halen, terwijl ge de balk in uw eigen oog niet opmerkt; huichelaar’.

Tilford, onderdirecteur van de onafhankelijke Britse denktank Centre for European Reform, schrijft:

“Europe is awash with talk of the need for structural reforms, but little attention is paid to the chronic imbalances in Germany’s economy, which comprise perhaps the biggest structural problem of all. This needs to change for Germany’s sake and for the sake of its trade partners.”

Het grootste structurele probleem zit in Duitsland – en laten we Nederland daarbij niet vergeten, denk ik er dan graag bij. De mensen die mij al een tijdje volgen weten vermoedelijk nu al waar ik het over heb: de overschotten die Duitsland en Nederland boeken op hun lopende rekening.

Les lezen

Misschien denkt u: daar heb je hem weer. Lees svp dit blog van een maand geleden.) Maar ik denk dat het niet vaak genoeg herhaald kan worden. Wij Duitsers en Nederlanders doen onszelf namelijk enorm tekort en lezen anderen onterecht de les.

Dat landen als Duitsland en Nederland exportkampioenen zijn vervult ons met grote trots, maar slechts weinigen begrijpen dat het gros van de mensen letterlijk niets koopt voor die trots. Het zijn vooral bedrijven en hun aandeelhouders die ervan profiteren. Ondertussen dwingen de exporten andere landen tekorten op, jagen ze in de schulden en creëren er werkloosheid.

Tilford legt het in zijn stuk allemaal nog eens haarfijn uit. Dat Duitsland inmiddels een belachelijk overschot op de lopende rekening heeft van 7,5% van het bbp (fors boven de door Brussel gestelde norm), dat het voor ruim €200 mrd meer produceert dan consumeert en dat bijna een derde van de in de afgelopen vijftien jaar in het buitenland belegde revenuen verdampt zijn.

Mythe

Duitsland – Nederland noemt hij niet, maar wij zijn de turboversie van de Duitsers – is gaan geloven in een mythe:

“…the German business community and the media were successful in arguing that unless the country did something about its ‘competitiveness crisis’ brought on by excessively high wages and taxes on business, firms would have no choice but to invest elsewhere, especially in the new Eastern European members of the EU.”

Risicoaverse werknemers gingen akkoord met loonmatiging in ruil voor baanzekerheid.

“it also led to the emergence of a large low-wage economy and increased the burden of indirect (or consumption) taxes relative to taxes on income, especially corporate income and profits. Despite private consumption accounting for a lower proportion of GDP, taxes on consumption have risen sharply as a proportion of total taxes.”

Aanbodeconomie

Wat over het algemeen wordt gezien als een noodzakelijke respons op het verlies aan concurrentiekracht, was volgens Tilford niets anders dan het resultaat van beleidsmakers die een ‘nogal simplistisch versie van supply side economics’ omarmden en daarbij bogen voor de lobby van het bedrijfsleven voor lagere arbeidskosten en belastingen.

Concreet betekende dit dat de lonen in de private sector sinds 1999 in reële termen met slechts 4% zijn gestegen, terwijl die in de publieke hoek zelfs zijn gedaald. Lage loonkosten zijn natuurlijk leuk, maar de keerzijde is natuurlijk dat de consumptieve vraag ook in elkaar zakt, zeker als gezinnen ook nog eens steeds meer geld opzij legt voor onzekere tijden.

‘Schuldenbremse’

Als de overheid dan instapt en de vraaguitval compenseert, is er niet zo veel aan de hand. Maar in plaats daarvan besloot de overheid juist tot de instelling van een ‘Schuldenbremse’. De begroting moet in evenwicht, om te voorkomen dat toekomstige belastingbetalers de rekening mogen betalen. In die situatie is het voor ondernemers niet meer interessant om nog te investeren in extra capaciteit en nieuwe producten.

Dat Duitsland al jaren hele magere groeicijfers laat zien, is dus niet zo gek. Vergeleken met de andere eurolanden lijkt het heel wat, maar vergeleken met de historische gemiddelden is het allemaal heel bescheiden.

Modus

Als alle sectoren, gezinnen, overheden en bedrijven, in een spaarmodus zitten, dan zullen andere landen dus het spaaroverschot moeten absorberen.

“Since it is a net saver, Germany has to ‘import’ demand from other countries which are running a current account deficit, and which are therefore borrowing money from Germany. Germany has substituted external demand, in the form of additional net exports, for deficient demand at home.”

Lop rek en savings en investment balancesDit is duidelijk niet houdbaar, niet voor de traditionele tekortlanden, maar ook niet voor de gewone Duitsers. De binnenlandse vraag móet worden aangejaagd. De hogere minimumlonen dragen daar wel aan bij, maar het is lang niet genoeg. De overheid zou moeten investeren – de rente is er negatief, dus wat let je – maar zo lang types als Wolfgang Schäuble er zitten, hoeft daar niets van verwacht te worden. Sterker, de investeringen zijn er zelfs niet eens genoeg om de bestaande kapitaalvoorraad op peil te houden, maar daar haalt iedereen (onbegrijpelijk genoeg) zijn schouders over op.

Links beleid

En dus blijft er niets anders op dan ‘good old fashioned’ links beleid. Ik zet het lijstje van Tilford even op een rijtje. De btw moet omlaag, de vermogens-, eigendoms- en winstbelasting fors omhoog. Verder moet iedereen een huis kunnen kopen, ook al heeft hij of zij geen eigen kapitaal om in te brengen. Ook dient er geapplaudisseerd te worden voor iedere monetaire verruiming die de ECB maar wil doorvoeren.

En als deze aanbevelingen niet volledig worden opgevolgd, is het aan de Europese Commissie om de Duitse regering hiertoe te dwingen. Tenslotte hebben we niet voor niks die ‘Excessive Imbalances Procedure’ die bepaalt dat landen niet jaar in jaar uit een overschot van meer dan 6% van het bbp mogen hebben. Even voor de duidelijkheid: Nederland scoort al jaren boven de 10%.

Ik sta tamelijk liberaal in het leven en heb nooit zo veel gehad met socialisme. Maar nu denk ik toch echt: waar kan ik tekenen voor meer loon en minder belasting?

Een gedachte over “Wanneer raakt Europa’s geduld met Duitsland eens op?

  1. Nou ja, als je dit al een balk noemt… hoe hoog is de werkeloosheid eigenlijk in Duitsland? De Fransen hebben dan zeker geen splinter, geen balk, maar een heel oerbos in hun oog?? Slechte financiële situatie, geen arbeidsmarkt hervormingen, hoge werkeloosheid. Mooi “good old fashioned” links beleid??

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s