Europa heeft geen Asian maar een European Infrastucture Investment Bank nodig

Knarsetandend kijken de Verenigde Staten toe hoe de Europese landen in het gevlij van China proberen te komen. De Amerikaanse frustraties zijn groot, maar het zijn de Europeanen die nog eens goed in de spiegel moeten kijken.

Alsof de Wereldbank zo’n brandschone instelling is, schrijft Martin Wolf woensdag in de Financial Times. ‘Mr. Lew zou eens de rol van de Bank in de financiering van Mobutu Sese Seko in Zaïre kunnen onderzoeken, één gruwelijk voorbeeld onder vele.’

De commentator maakt gehakt van het argument van de Amerikaanse minister van financiën dat de ‘Asian Infrastructure Investment Bank’ (AIIB) vermoedelijk niet zal werken conform ‘de hoge standaarden van de internationale gemeenschap’. Het is een al te doorzichtige poging van de Amerikaanse regering om de Europeanen te kapittelen, terwijl ze eigenlijk best graag mee had willen doen maar gedwarsboomd wordt door haar eigen Congres.

‘Steun het initiatief’

Chinese haven Qindao - Foto: Hollandse Hoogte

Chinese haven Qindao – Foto: Hollandse Hoogte

Wolf vindt dat de ontwikkelingslanden in Azië heel goed de miljarden van de door China opgetuigde ontwikkelingsbank kunnen gebruiken, dat het veel beter is dat de Aziatische spaaroverschotten in de eigen regio worden geïnvesteerd in plaats van in westerse staatsleningen en dat de Chinese initiatieven moeten worden gestimuleerd door het Westen, inclusief de VS.

In de multilaterale, door het Westen gedomineerde instellingen als IMF en Wereldbank moeten de opkomende landen een zware stem krijgen, zegt Wolf. Washington zal moeten erkennen dat deze landen een steeds grotere rol spelen op het wereldtoneel. En dat betekent om te beginnen dat ze de al vijf jaar geleden afgesproken hervormingen moet ratificeren. Doen ze dat niet dan bestaat de kans dat de nieuwe grootmachten zich helemaal afkeren van het Westen en de westerse idealen.

Zelf had ik onze hoofdredactie al ingefluisterd dat de Europese participatie in de Aziatische ontwikkelingsbank vooral gezien moet worden als een niet mis te verstaan signaal richting de VS. Door mee te doen, houden Europese landen de lijnen open met de snel groeiende Aziatische regio, was mijn stelling. Wolf denkt er ook zo over. Hij schrijft te hopen dat de Amerikanen wakker worden en ook meedoen. Samen met Europa kan er dan ook op worden toegezien dat de ‘hoge standaarden’ zo veel mogelijk worden nageleefd.

Voortschrijdend inzicht

Nu sloot ik het commentaar af met: ‘het signaal zou nog sterker zijn geweest als het de Europese Unie was geweest die had gezegd dat ze meedoet aan het Chinese initiatief, in plaats van enkele losse EU-landen’. Ik vermoed dat Wolf zich daarin wel kan vinden. Maar ondertussen moet ik hier toegeven dat ik er zelf eigenlijk wat anders over begin te denken.

Want juist het feit dat het niet Brussel is dat hier signalen afgeeft, maar Londen, Berlijn, Parijs en Rome, is hier van groot belang. Het was immers de Britse premier David Cameron die als eerste aangaf mee te willen doen en wel gewoon als medefinancier in een onderneming en niet als een van de meedenkende oprichters. China mag dus de lakens uitdelen en de voorwaarden voor de projectleningen opstellen. De opdrachten voor de beoogde nieuwe Zijderoute van Peking naar Bagdad zullen dus gewoon naar Chinese bedrijven gaan. Van transparantie zal vanzelfsprekend geen sprake zijn.

Wit voetje

Cameron zag met andere woorden zijn kans schoon een wit voetje te halen in Peking. Ongetwijfeld in ruil voor Chinese investeringen in het VK gaf de premier de ontwikkelingsbank internationale geloofwaardigheid. Vervolgens wilden de andere Europese landen niet achterblijven.

De stap van Cameron doet denken aan zijn plotseling gelanceerde plan van begin vorig jaar toen hij Peking voorstelde een onvoorwaardelijk vrijhandelsverdrag met China te tekenen. Hij deed dat terwijl tegelijkertijd de EU aan het onderhandelen was met de Chinezen over – veel beperktere – handelsafspraken.

Op de website van denktank European Council on Foreign Relations schrijft commentator Francois Godemont dat deze streek van Cameron tekenend voor de man is:

“There is probably not a European interest that he would not sell against a potential windfall for the United Kingdom.”

Zakelijke overwegingen

Cameron ziet er in de ogen van Godemont geen been in om China te helpen de Chinese invloedssfeer in de regio uit te breiden, ook al gaat dat in tegen de belangen van de oude bondgenoten Japan en de VS. Dat het vervolgens slechts 72 uur duurde voordat ook de andere Europese landen zich bij de Chinezen melden, maakt duidelijk dat voor hen die belangen ook niet al te zwaar wegen. Het gaat hier toch simpelweg om traditioneel zakelijke overwegingen die het nationale belang aangaan.

Nu begrijp ik best dat mensen als Cameron, Merkel en Hollande – en niet te vergeten onze eigen Rutte die momenteel in China op bezoek is – graag op goede voet met Xi Jinping staan. Hij is toch de leider van de tweede economie van de wereld. Met hem op de foto doet het leuk. Maar tegelijkertijd denk ik dat die leiders vergeten dat het vooral China is dat profiteert van onze markten en dat wij er nog altijd erg weinig producten verkopen, misschien met uitzondering van de Duitsers.

Zo vond ik het optiekverhaal dat de Vlaamse politicoloog en China-deskundige Jonathan Holslag deze week in NRC Next had gezet prachtig. Rutte doet er veel verstandiger aan goede betrekkingen aan te knopen met België’, schreef hij. Daar verdient Nederland tenminste zijn geld.

EIIB, niet AIIB

Door de fixatie op Azië vergeten we dat we inderdaad grootschalig moeten investeren, maar dan wel in Europa en niet in Azië. Het is in mijn ogen ronduit schandalig dat de Europese leiders staan te trappelen om mee te doen met die AIIB, terwijl ze simpelweg niet thuis geven als het gaat om plannen die Europa verder kunnen brengen.
Wij hebben het Juncker-plan. Maar als het bedrag dat daarvoor uitgetrokken wordt, afgezet wordt tegen de omvang van de Europese economie dan stelt het bitter weinig voor. Het moet €300 mrd groot worden, maar het overgrote deel zal moeten worden geleverd door private financiers.

Godemont stelt het kernachtig:

“Europe’s lack of ambition, and the impact this has on the job opportunities of its young people, is creating a political backlash across the continent. Just try explaining to European voters that the money our governments and banks will not put up for European projects is about to go to Asia to support Chinese projects and companies. You will indeed create more contempt for Europe.”

Pan-Europees

Wat zou het geweldig zijn als het Juncker-plan wordt omgeturnd in een ‘European Infrastructure Investment Bank’ (EIIB), een instelling met externe deelnemers en financiers. Een bank waar nadrukkelijk ook China en andere opkomende landen met grote overschotten op de lopende rekening in kunnen beleggen. Ze zullen in de rij staan als die bank investeert in Europese infrastructuur, in pan-Europese energie- en digitale netwerken, zeker als dat volgens transparante Europese normen gebeurt. In een regio met niet al te veel geopolitieke risico’s zullen de rendementen voorspelbaar en stabiel hoog zijn.

Godemont weet mijn enthousiasme echter aardig te verzieken:

“But Europeans seem totally unable to agree among themselves, and only able to compete against one another and to divide themselves in front of external parties. The lack of ambition for Europe, and the unseemly race that says it all about the lack of trust among key member states when it comes to economic interest, are indeed a sorry sight.”

Pijnlijk.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s