Een meesterzet van Merkel en Hollande

Poetin kan stoken wat hij wil. Europa is unaniem en staat veel sterker dan iedereen denkt.

Het is alweer ruim twee jaar geleden dat ik op bezoek was bij de Russische president Dmitri Medvedev. Met nog een stuk of zes andere journalisten uit andere Europese landen mocht ik bij hem thuis in Gorki, even buiten Moskou, langskomen om een vorkje te prikken en eens te praten over de soms moeizame relatie tussen Rusland en de Europese Unie.

Aan tafel met MedvedevMedvedev verontschuldigde zich bij binnenkomst, omdat hij een kwartiertje later was dan gepland. Hij was opgehouden door enkele hooggeplaatste Cypriotische functionarissen, waaronder de minister van financiën, die in Moskou waren om te kijken of Rusland misschien een alternatieve oplossing voor ze had, een zak geld dus om maar niet te hoeven buigen naar de Europese partners. Die hadden immers een straf programma voor de Cyprioten in petto.

Geen kopeke

Medvedev wilde niet zeggen of hij Nicosia zou helpen. Hij had een goed gesprek gehad met zijn orthodoxe geloofsgenoten, zo liet hij weten. Ook had hij duidelijk gemaakt dat hij zich zorgen maakte over de Russische investeringen op het eiland en over een eerdere miljardenlening die aan Cyprus verstrekt was. Niet lang na die middag bij de premier bleek dat de Russen geen kopeke hadden willen overmaken.

Ik moest daar aan denken toen eerder deze maand de al net zo orthodoxe Griekse premier op bezoek ging bij Medevedev’s baas Vladimir Poetin. Alexis Tsipras zit te springen om geld. De Europese partners willen dat alleen geven in ruil voor bezuinigingen en hervormingen en aangezien Tsipras nu juist de verkiezingen heeft gewonnen op de belofte dat hij dat laatste niet zal doen, moet hij wel een list verzinnen. Officieel heeft Tsipras de president niet om hulp gevraagd, maar dat gelooft natuurlijk geen mens.

Actieplan

Beide leiders kwamen een ‘actieplan 2015-2016’ overeen, zo lieten ze weten. Griekenland moet een energieknooppunt in Europa kunnen worden; er moet iets met het spoor en de haven van Piraeus gebeuren en ook moet er nagedacht worden over Griekse deelname in een gasleiding richting Turkije. Zaterdag meldden media dat er met dat laatste een Russische injectie van €5 mrd is gemoeid, maar dat werd diezelfde dag nog ontkend door Moskou.

Mijn verwachting is dat Griekenland net als Cyprus twee jaar geleden geen kopeke krijgt. Allereerst omdat de schatkist van de Russen angstig snel leeg loopt en Poetin het zich niet kan veroorloven om miljarden in een bodemloze Griekse put te gooien. Daarnaast heb ik me laten vertellen dat Poetin die hele Tsipras maar een vervelende vent vindt en niets moet hebben van zijn radicaal-linkse Syriza.

Stoken

Wel vindt Poetin het natuurlijk prachtig dat hij wat kan stoken in het Europese cordon dat om hem heen is getrokken. Tsipras zei in Moskou dat Griekenland als ‘soeverein’ land de aan Rusland opgelegde sancties verwerpen. Op zijn beurt gaf Poetin aan dat Griekenland door Europa gedwongen wordt de Europese sancties tegen Rusland te steunen.

Toen ik de beelden zag en Tsipras in Moskou hoorde verklaren dat hij van die sancties af wilde, dacht ik: ‘O jee, Europa; daar gaan we’. Dit is het einde van de eensgezindheid. Straks doet ook die Orban in Hongarije een duit in het zakje en blijkt iedereen bij nader inzien toch wel erg graag met de Russen zaken te willen doen. De sancties worden verlicht en als het wat tijd gegeven wordt kan Poetin over twee, drie jaar weer letterlijk in de armen worden gesloten, net op tijd voor het WK voetbal dat tenslotte in Rusland georganiseerd zal worden.

Meesterzet

Maar inmiddels zijn we alweer een paar weken verder en heb ik eigenlijk nog niets over sanctieverlichting gehoord. En dat zal ook niet gebeuren, weet ik nu. Als ik Jacob Kirkegaard van de denktank Peterson Institute in Washington mag geloven hebben niemand minder dan Angela Merkel en François Hollande daar hoogstpersoonlijk voor gezorgd.

De crux zit ‘em in het Minsk-akkoord, zo vertelde Kirkegaard me. Dat akkoord is gekoppeld aan het sanctieregiem en daarmee is het het gereedschap dat de EU-unanimiteit verzekert. Alleen als Minsk volledig geïmplementeerd wordt kunnen de sancties worden teruggeschroefd. ‘Het slimme van Merkel en Hollande is nu dat ze allerlei bepalingen hebben opgenomen waaraan de Russen nooit kunnen voldoen’, zei de Deen, die behalve econoom ook militair strateeg is. Het gaat dan om zaken als het einde van vijandigheden in Oekraïne, de aanwezigheid van Russische soldaten buiten Rusland of andere, heel gedetailleerd omschreven eisen. ‘Dus als de Grieken, of wie dan ook, zeggen dat de sancties wel weg kunnen dan zeggen ze tegelijkertijd dat Poetin Minsk volledig naleeft, en dat is onmogelijk.’

Troefkaart

Kortom: de clash met de Russen is nog lang niet voorbij. Europa staat sterker dan vrijwel iedereen denkt. Dissidenten zitten klem. Niet voor niks kon de Duitse minister van financiën Wolfgang Schäuble vorige week bij Brookings zeggen dat hij er geen been in ziet als de Grieken in Moskou geld willen ophalen. Hij weet dat zoiets toch uitgesloten is.

Ondertussen wordt de pijn van de clash nagenoeg uitsluitend in Rusland gevoeld – hoe beroerd dat ook is voor de gewone Rus. De Europese strategie van de lange adem werkt.  En anders hebben we ook nog een heerlijke troefkaart in handen met Margrethe Verstager.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s