‘De euro, één voor allen, allen voor één’

Puur vanwege zijn naam is hij mijn favoriete bankeconoom: Stephen King, chief economist van HSBC. Maar het aardige aan deze King is dat hij ook nog eens heel aardig kan schrijven. Wat dacht u van:

“Unfortunately, with a big hole below the waterline, the European economy was in danger of sinking fast.”

stephen-king-125X125Deze zin staat in het rapport ‘The Euro and the Three Musketeers’ dat King vandaag naar zijn klanten (en sommige mediarelaties) stuurde. Het is een kort stuk (13 pagina’s) waarin haarfijn wordt uitgelegd wat er mis is met de eurozone, dat de ECB de situatie een beetje draaglijker kan maken (maar zeker niet de oplossing in huis heeft) en wat er dan wel moet gebeuren.

De eurozone heeft enkele ontwerpfouten die er onbedoeld voor hebben gezorgd dat de muntunie een mechanisme is geworden die winnaars en verliezers oplevert, wat uiteindelijk politiek onhoudbaar zal blijken te zijn.

King maakt duidelijk dat er in de eurozone geen kosten meer gedeeld worden. Als voor de invoering van de euro een land in financiële problemen kwam, dan was de oplossing simpel: dan werd de munt gedevalueerd. De kosten daarvan kwamen deels op het bord van de huishoudens in het betreffende land. De import werd er flink duurder door. Maar het bedrijfsleven in de revaluerende landen betaalde ook een deel van de rekening. Dat zag immers de concurrentiepositie verslechteren. Tenslotte namen ook de crediteuren in de revaluerende landen een deel van de kosten voor hun rekening. Hun claims werden tenslotte minder waard.

“In other words, the costs would have been shared by both the weak and the strong, the debtors and the creditors.”

Binnen de eurozone werkt dit systeem niet. De ‘no-bailout’-clausule verhindert simpelweg iedere deling van de lasten. Sterker, de sterke landen kunnen de zwakke dwingen hun economie op de schop te nemen, waarbij ze voor alle kosten mogen opdraaien.

De eurozone is een pervers systeem. Er zijn landen (lees: Duitsland en Nederland) die exportkampioenen zijn geworden door de revenuen niet in eigen land te investeren, maar juist op te sparen. Dat spaargeld sturen ze in de vorm van krediet naar landen (lees: de periferie) opdat die er de spulletjes uit de exportlanden mee kopen – graag verwijs ik hier naar mijn analyse uit de zomer van 2011. Zo’n systeem is natuurlijk niet duurzaam. Maar als het dan vastloopt, zeggen de exportlanden dat het de importeurs zijn die schuldig zijn en dat zij maar op de blaren moeten zitten en tegelijkertijd moeten hervormen om net zo te worden als de exporteurs.

‘This, in turn, has encouraged those who are weak to try to be strong so that they, too, can kick sand in the face of the laggards who have yet to discover the righteous Teutonic path.’

Het resultaat is toenemende instabiliteit binnen het systeem en uiteindelijk zal dat onvermijdelijk wegzinken in een deflatoire spiraal, aldus King. ECB-president Mario Draghi staat tamelijk machteloos in deze constellatie. Pas op het moment dat er een mechanisme wordt opgetuigd waarmee de lasten van crises worden gedeeld, komt de muntunie uit de problemen.

Met andere woorden: er is een democratisch gelegitimeerde begrotingsunie nodig, waarbij landen dus een flink deel van hun soevereiniteit opgeven, of een systeem waarbij landen failliet kunnen gaan en crediteuren kunnen fluiten naar hun geld.

De vraag is alleen hoe krijg ja dat voor elkaar. ‘Duitsland zal hier, zoal alle crediteuren in de geschiedenis, nooit mee akkoord gaan.’ Maar doorgaan op de huidige weg is er een waarbij rampspoed een zekerheid is, zegt King.

‘On current growth and inflation trends and without further fiscal consolidation, government debt is likely to soar as a share of nominal GDP in Italy, Spain and France – and further fiscal consolidation will only make the growth and inflation outlook even more depressed. That, in turn, would threaten an eventual political crisis in one or more member states that would be bad for one and all. Far better, then, to recognise the need for burden sharing. It’s time to call for the Three Musketeers: no one, after all, wants to face the Four Horsemen of the Apocalypse.’

En zo is het.

(helaas ontbreekt de ruimte en de tijd om King’s vergelijking tussen de eurozone en de muntunie van het VK te behandelen, maar voor de liefhebber heb ik wel een staatje waarin duidelijk wordt dat de gemiddelde Nederlander tot de rijkste Europeanen hoort en dat de afstand tussen Wales en Londen net zo groot is als die tussen Portugal en Oostenrijk)

Portugal en Wales

Advertenties

11 thoughts on “‘De euro, één voor allen, allen voor één’

  1. Ik begrijp niet wat er pervers is aan sparen en je gespaarde geld uitlenen met de gerechtvaardigde verwachting dat je je geld weer terug krijgt. Ik zou eerder zegen dat je munt devalueren een pervers systeem is. Stel dat er een wereldmunt zou zijn, dat zou toch in basis veel rechtvaardiger zijn dan het huidige systeem waarbij de economie zo afhankelijk is van geldhandel en monetaire trucjes. Als een schuld ondraaglijk is geworden, moet een land geholpen worden; onder welke voorwaarden en wie voor de kosten opdraait zijn politieke afwegingen en daar zijn in Europa misschien niet altijd de beste keuzes gemaakt. Maar de euro een pervers systeem noemen en de schuld geven voor roekeloos beleid van landen, dat lijkt me de wereld op zijn kop

    • Het perverse is dat de crediteuren geen enkel kredietrisico meer zagen. Als het mis zou gaan, zou Europa wel te hulp komen, was de gedachte. De kapitaalstroom van noord naar zuid maakte geld plots vrijwel gratis in landen die gewend waren 10% rente te betalen. Dan is het niet gek dat iedereen op de pof begon te leven. De concurrentiepositie van de perifere landen holde achteruit en daarvan konden Duitsland en Nederland heerlijk van profiteren. De ECB had in het vorige decennium een veel hogere rente moeten hanteren, maar dat mocht niet van de Duitsers, dat kon hun toen zo zwakke economie te hebben.

      • Onverantwoord op de pof leven noem ik wanbeleid. “Ja maar de rente was zo lekker laag”, lijkt me toch een zwak excuus. Dat de crediteuren niet bijdragen aan schuldverlichting en de rekening nu eenzijdig bij de bevolking wordt gelegd zou je inderdaad pervers kunnen noemen. Maar daar hadden toch ook andere politieke keuzes in gemaakt kunnen worden?
        Daarmee is de euro op zich toch niet pervers.

  2. Nogal kort door de bocht Marcel, je reactie. Het zuiden heeft het aan zichzelf te danken dat ze de plotselinge aanwas van goedkoop geld vnl hebben gebruikt voor consumptie en niet voor productiviteit verhoging. Een instroom van fdi is praktisch altijd een goed ding voor achter blijvende landen. Maar ze hebben verzaakt te hervormen, innoveren en productiever te worden. De schuld is toegenomen, de kracht niet. Terecht zien ze op de blaren,collectief! Elke roep en toestemming tot verlichting zal leiden tot regressie, tenzij hervorming eraan vooraf z zal gaan

  3. Ps natuurlijk niet alleen fdi, maar elke verlaging van kapitaal kosten kan innovatie, hervorming en productiviteit verhogingen mogelijk maken die voorheen niet mogelijk waren. Maar de wil en beleidsvaardigheid moeten er wel zijn in die landen

    • Ik vergelijk het graag met de bank die maar geld blijft uitlenen aan een bijstandsmoeder. Wie is er schuldig als zij de rente niet meer kan betalen? Allebei natuurlijk.

      • Uiteraard, de schuld ligt ergens tussen de partijen in. Echter, tot 2008 waren de creditratings van moody cs voor de pigs uitstekend en suggereerde zeker geen bijstandsmoeder profiel. Crediteuren willen ook door de onzichtbare hand vd markt gestuurd worden, waar zwakte zichtbaar wordt in mark ups. Dat is tegenwoordig helemaal verdwenen, nu de onzichtbare hand vervangen is door de rondstrooiende van centrale bankiers. Zwakke landen zullen in de toekomst nooit meer de reële risicopremie willen betalen en altijd gaan voor het uitoefenen van politieke druk en manipulatie.

  4. Pingback: Europa heeft minder tijd nodig | Het Kladblad

  5. Pingback: Uitzweten klinkt lekker ferm, maar is geen oplossing voor schuldenlast | Marcel de Boer

  6. Pingback: De volgende recessie is dichterbij dan u denkt | Marcel de Boer

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s